Politici, legerleiders en techbro's zouden allemaal verplicht een huisnar moeten krijgen

In dit artikel:

In een essay van Marian Donner, verschenen op 16 september 2026, staat de nar centraal als tegenmacht voor menselijke hoogmoed. Tijdens een gesprek over Pieter Bruegels schilderij *De triomf van de dood* bewondert de schrijfster hoe een nar zich als enige aan de slachting lijkt te onttrekken. Volgens haar gesprekspartner Hannah heeft de nar door de geschiedenis heen machthebbers eraan herinnerd dat hun macht en zekerheden betrekkelijk zijn. Dat gebeurde bijvoorbeeld via hofnarren, de slaaf die Romeinse generaals tijdens triomftochten aan hun sterfelijkheid herinnerde en de omgekeerde sociale verhoudingen tijdens het Romeinse Saturnaliafeest.

De nar maakt gebruik van de logica van de macht om die vervolgens absurd te laten lijken. Zo legt hij bloot dat maatschappelijke verhoudingen en machtsstructuren geen natuurwetten zijn, maar door mensen gemaakte en vaak afgedwongen afspraken. Hannah ziet ook Jezus als een mogelijke nar, omdat hij de heersende orde omkeerde met de boodschap dat de laatsten de eersten zullen zijn.

Donner vraagt zich af waar die corrigerende figuur nu is, nu techmiljardairs zonder veel terughoudendheid spreken over kunstmatige intelligentie die de mensheid kan bedreigen, en politici sociale voorzieningen afbouwen terwijl militaire uitgaven stijgen. Ze wijst erop dat de militaire industrie volgens de aangehaalde cijfers verantwoordelijk is voor 5,5 procent van de mondiale CO2-uitstoot en door brandstofgebruik, grondstoffenwinning en vernietiging van natuur niet alleen mensenlevens, maar ook het klimaat schaadt.

De schrijfster bekritiseert bovendien dat sommige klimaatbewuste progressieven extra investeringen in de wapenindustrie verdedigen met verwijzingen naar geopolitieke noodzaak. Tegenover die vanzelfsprekend gepresenteerde machtslogica stelt ze een concrete droom: iedere politicus, legerleider, CEO en techondernemer zou een goedbetaalde nar naast zich moeten hebben. Die zou hen voortdurend herinneren aan hun kwetsbaarheid en aan het feit dat geweld en macht zich uiteindelijk ook tegen henzelf kunnen keren.