'Politici hebben angst gezaaid': na Ceuta schreeuwden EU-leiders moord en brand, maar geen enkele migrant bereikte Europa

In dit artikel:

De EU-ministers van Binnenlandse Zaken en Migratie bespraken dinsdag tijdens een spoedoverleg de gevolgen van de bestorming van Ceuta. Europese leiders reageerden aanvankelijk met harde taal en dreigden met extra grenscontroles. Italië noemde zelfs een mogelijke opschorting van Schengen, terwijl Frankrijk de controles met Spanje aanscherpte. Ook Nederland steunde die lijn.

Die alarmreacties kwamen terwijl al bekend was dat mensen vanuit de Spaanse exclave niet zonder aanvullende paspoortcontrole het Spaanse vasteland kunnen bereiken. Uiteindelijk kwam geen enkele migrant daar aan. Spanje en Marokko brachten vrijwel iedereen terug en plaatsten bij de grens een drijvende barrière.

Tijdens het overleg bleek bovendien dat eerdere kritiek op Spanje deels op onjuiste informatie berustte. Het land verstrekt geen paspoorten aan nieuw aangekomen migranten, maar tijdelijke verblijfsdocumenten aan mensen die al op Spaans grondgebied zijn. Ook was een uitspraak van een Spaanse rechter over terugsturen in overeenstemming met Europese regels geïnterpreteerd als een belemmering.

De lidstaten prezen Spanje later juist voor de snelle aanpak. Italië en Frankrijk kregen geen vergelijkbare publieke kritiek, hoewel tijdelijke grenscontroles volgens de Schengenregels alleen zijn toegestaan bij een concrete of uitzonderlijke dreiging. Ook Marokko bleef grotendeels buiten schot. Brussel heeft het land nodig voor de uitvoering van het Europese migratiebeleid en wees vooral mensensmokkelaars en sociale media aan als oorzaak van de toestroom. De Nederlandse minister Bart van den Brink hield rekening met mogelijke Marokkaanse politieke aansturing.

De aandacht voor de zeker 75 doden onder de circa 70.000 mensen die Ceuta probeerden te bereiken, kwam pas dagen later. Volgens critici liet de crisis zien dat politieke reacties sneller worden gevormd door schokkende beelden en electorale belangen dan door controleerbare feiten. Tegelijkertijd gebruikten de ministers de gebeurtenis om verdere aanscherping van het Europese asiel- en grensbeleid te bepleiten.