Polen weigert EU-miljarden - voor Polen zelf. Hoe zit dat?
In dit artikel:
President Karol Nawrocki heeft onlangs een veto gelegd over een wet die Polen ongeveer 44 miljard euro uit het Europese defensiefonds Safe zou opleveren. Dat besluit verrast en verontwaardigt de regering van premier Donald Tusk en zijn coalitie: zij waarschuwen dat het weigeren van dat goedkope EU-geld gaten in de verdediging kan veroorzaken mocht het tot een militaire confrontatie komen.
Achter de ogenschijnlijke tegenstrijdigheid zit een politieke logica. Sinds de Russische agressie in Oekraïne verhoogt Polen zijn defensie-uitgaven tot meer dan 4% van het bbp en leent het stevig bij om die kosten te dekken. Brussel had via Safe in totaal 150 miljard klaarliggen, met leningen tegen gunstige rentes (ongeveer 3%) die bedoeld waren om onder meer de Poolse wapenindustrie te versterken: minstens 80% van de 44 miljard zou in binnenlandse productie moeten gaan. Nawrocki en zijn nationalistische bondgenoten verwerpen dit echter: zij willen geen afhankelijkheid van de EU en prefereren directe aankopen bij ‘betrouwbare’ partners, met name de Verenigde Staten — ook al zijn die aankopen vaak duurder en met lange levertijden.
Nawrocki stelt dat Polen de middelen zelf kan mobiliseren, gesteund door Adam Chlapiński, de nationalist die nu de centrale bank leidt. Die suggereert creatieve boekhoudkundige ingrepen — zoals verkoop en terugkoop van goudreserves — om miljarden vrij te maken. Critici noemen dat riskant en politiek gemotiveerd: het past in een breder streven van Nawrocki en zijn beweging om de banden met de EU te verbreken (sommigen spreken al over een mogelijke “polexit”).
Het veto kost Polen waarschijnlijk definitief miljarden en zet vraagtekens bij de Europese defensiesamenwerking: terwijl landen als Duitsland fors investeren in collectieve veiligheid, blijft in Warschau de retoriek over EU-afhankelijkheid en vermeende Duitse invloed luid. Voormalig premier en bankier Marek Belka waarschuwt dat Nawrocki vooral Amerikaanse belangen en zijn persoonlijke band met Donald Trump lijkt te verdedigen.