Poepen, masturberen, lichaamshaar, je vulva: daar praat je als vrouw niet over, toch? Karin lekker wel
In dit artikel:
Journalist Karin Rus raakte na haar tweede bevalling geconfronteerd met ingrijpende lichamelijke schade: twee bekkenbodemspieren bleken doorgescheurd, iets waar ze aanvankelijk mee had rondgelopen omdat ze dacht dat het "erbij hoorde". Een vaginahersteloperatie hielp, maar de ervaring van schaamte en het voor zichzelf houden van de waarheid over haar afwezigheid op het schoolplein bracht haar op een groter idee: veel vrouwen zwijgen over lichamelijke en seksuele zaken uit schaamte. Dat werd bevestigd door een hoogleraar urogynaecologie die volgens Rus stelde dat tienduizenden Nederlandse vrouwen onnodig met schade rondlopen.
Die observaties vormden de aanleiding voor Rus’ boek Zeg ik lekker wel, waarin ze persoonlijke ervaringen koppelt aan gesprekken met experts en ervaringsdeskundigen. Ze behandelt een breed scala aan taboes: vaginaherstel na de bevalling, menstruatie, masturberen, lichaamsbeharing, de vulva, poepen, het orgasme, verliefdheid en seks, seksueel geweld, geen kinderwens, de overgang en ouder worden. Centraal staat steeds hetzelfde patroon: ongeschreven regels en verwachtingen — vaak voortkomend uit het patriarchaat — leggen vrouwen beperkingen op in hoe ze over hun lichaam mogen denken en praten.
Praktische voorbeelden illustreren de problematiek. Poepen is voor vrouwen omgeven door schaamte; Rus vertelt hoe ze in een nieuwe relatie pas na langdurig wennen durfde te laten merken dat ze ontlasting had, en soms dagenlang haar behoefte inhield. Een maag-darm-leverarts in haar boek verklaart dat dit kan leiden tot obstipatie en op lange termijn tot verminderde aandrang. Over lichaamsbeharing schrijft Rus openlijk dat ze zichzelf ontharend houdt en zich daarvoor schaamt, deels door internalisatie van de male gaze. Seksualiteit komt ook aan bod: Rus zegt van seks te houden en benoemt het dubbele moreel oordeel over vrouwen met veel bedpartners; ze schaamt zich niet voor haar eigen keuzes, maar merkt dat maatschappelijke normen vrouwen beperken.
Seksuoloog Elise van Alderen legt volgens het boek uit dat meisjes vaak niet vertrouwd worden gemaakt met hun eigen lichaam. Dat belemmert seksuele zelfkennis en kan ertoe leiden dat jonge vrouwen tijdens hun eerste seksuele ervaringen niet goed weten wat ze prettig vinden, zeker wanneer partners vooral door porno geïnformeerd zijn. Dit vergroot de kans op grensoverschrijdende of onbevredigende ervaringen.
Rus pleit vooral voor meer praten: niet iedereen hoeft over alles te vertellen, maar het scheelt eenzame schaamte als vrouwen de ruimte krijgen ervaringen te delen — bijvoorbeeld eerst binnen een veilige kring zoals een zus of vriendin. Met haar boek wil ze normaliseren dat lichamen doen wat lichamen doen en vrouwen het recht geven zich nergens voor te schamen. Zeg ik lekker wel is nu verkrijgbaar.