Podcast | Deze toezichthouder is bezorgd over schending grondrechten door nieuwe inlichtingenwet
In dit artikel:
Journalisten Annette van Soest en Harm Ede Botje praten in de podcastreeks Follow the Money interviewt met sleutelfiguren uit FTM-dossiers. In deze aflevering spreekt Van Soest met Anne Mieke Zwaneveld, voorzitter van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB). De TIB is in Nederland de laatste controle-instantie voordat de AIVD of MIVD mogen afluisteren, computers of netwerken hacken of grootschalig internetverkeer aftappen.
De AIVD en MIVD luiden alarm over een volgens hen ongekend, groeiend en langdurig dreigingsbeeld; in hun jaarverslagen roepen ze op tot meer capaciteit en bevoegdheden. Het kabinet werkt daarom aan een nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten die versneld moet worden ingevoerd, met het doel de diensten ‘snel, doortastend en proactief’ te laten optreden. Volgens een concept van dit wetsvoorstel zou een groot deel van de huidige verzoeken aan de TIB niet langer vooraf door die commissie getoetst worden: naar schatting ongeveer 80% van AIVD-verzoeken en ruim 90% van MIVD-verzoeken.
Zwaneveld waarschuwt dat de diensten al voldoende ruimte hebben en dat vermindering van vooraftoetsing een risico vormt voor grondrechten en transparantie. Vorig jaar ontving de TIB 4.615 verzoeken en weigerde zij ongeveer één keer per week toestemming. De aflevering plaatst dit debat in bredere thema’s: verscherpte veiligheidsdreigingen, de spanning tussen effectiviteit en rechtsstatelijkheid, en zorgen over gegevensbescherming en defensie-uitgaven — onderwerpen die Follow the Money verder onderzoekt en controleert.