Pluizige wervelwind: altijd in de weer in het bos

In dit artikel:

Wie in Nederlandse bossen of parken wandelt, herkent de rode eekhoorn (Sciurus vulgaris) aan de roodbruine flits die door de boomkruinen schiet. Achter dat pluizige voorkomen gaat een vindingrijke bouwer en belangrijke natuurhulpverlener schuil: de eekhoorn maakt bolvormige nesten, zaait bomen uit en vormt een beschermd onderdeel van onze fauna.

Nesten en leefwijze
Eekhoorns bouwen bij voorkeur zelf hun nesten: ronde “voetbalgrote” constructies meestal minstens vijf meter hoog tegen de stam, goed geïsoleerd met bast, gras, mos of zelfs wol. Naast een hoofdverblijf hebben ze doorgaans vijf à zes reservennesten, die ze wisselen bijvoorbeeld om vlooien te ontlopen. In de kruin lijken hun nesten soms op die van eksters, maar eekhoorns gebruiken dunne takjes en veel bladmateriaal. De dieren leven solitair; mannen mengen zich niet in de zorg voor jongen.

Voortplanting en ontwikkeling
Er zijn twee paartijden: december–februari en mei–juni (vrouwtjes slaan bij voedseltekort soms de eerste ronde over). De draagtijd duurt 5–6 weken; per worp worden 2–5 blinde, kale jongen geboren. Na circa drie weken krijgen ze vacht, na vier weken openen de ogen en ze worden ongeveer tien weken gezoogd. Rond drie maanden worden de jongen door de moeder uit het territorium gedreven.

Voedsel, bosbouw en verspreiding
Eekhoorns komen voor in dichte bossen en stedelijke parken; bomen zijn cruciaal voor voedsel en schuilplaats. Hun dieet is breed: noten en zaden, maar ook vruchten, schors, insecten en soms eieren of kleine vogels bij schaarste. In de herfst verstoppen ze noten en zaden verspreid in grond en holtes. Vergeten proviand kan ontkiemen en uitgroeien tot nieuwe bomen, waardoor eekhoorns onbedoeld bosuitbreiding stimuleren.

Bedreigingen en bescherming
Veel eekhoorns vallen jaarlijks verkeersslachtoffer; bij gevaar bevriezen ze vaak ter hoogte van de weg. De soort is beschermd: vangen, verstoren, doden, verhandelen of als huisdier houden is verboden, net als het beschadigen of verwijderen van nesten.

Hoe helpen in je tuin
Bied inheemse voedselbomen (hazelaar, beuk), een hoge voedersilo met zaden/nootjes en een waterbak. Hang nestkasten op en laat nestmateriaal (bast, mos) liggen: zo ondersteun je voedsel, veiligheid en onderdak voor deze acrobatische bosbewoners.