Pleisters plakken helpt niet tegen energietekort

In dit artikel:

Het kabinet werkt aan een steunpakket voor huishoudens en bedrijven, maar lijkt deze keer af te zien van een verlaging van de brandstofaccijns — de politiek populaire maar kostbare maatregel. Of er daadwerkelijk een pakket komt en hoe het precies vormgegeven wordt, is nog onduidelijk; het minderheidskabinet moet tussen coalitie en oppositie laveren. Geopperde onderdelen zijn onder meer een hogere onbelaste reiskostenvergoeding, verlaging van de motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s met grijs kenteken en een klein steunfonds van circa 50 miljoen euro voor de armste huishoudens.

De auteur, econoom bij De Nederlandsche Bank (persoonlijke mening), vindt dat terughoudendheid terecht is. De huidige situatie verschilt van de financiële crisis van 2008 en de coronacrisis van 2020: er is nog geen brede economische neergang die grootschalige reddingsoperaties vereist. Wel waarschuwt de Europese Commissie eind maart voor mogelijke langdurige verstoringen in de internationale energiehandel — een belangrijk risico voor Nederland, dat meer dan twee derde van zijn energie invoert.

Economisch bezwaar tegen accijnsverlagingen is praktisch: ze zijn duur (een verlaging van 10 cent kost de schatkist ongeveer 1 miljard euro), stimuleren extra vraag en leveren vooral voordeel op aan hogere inkomens die meer rijden. Zulke ongerichte maatregelen zijn volgens de auteur daarom niet effectief. De huidige energiecrisis zou eerder het moment moeten zijn om structurele stappen te nemen: geen maatregelen die vraag opwekken, maar versnelde elektrificatie en uitbreiding van hernieuwbare energie om de afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen blijvend te verminderen.