Philips laat Israëlische oud-spionnen meebouwen aan software voor gevoelige medische data
In dit artikel:
Onderzoek van Follow the Money: Philips ontwikkelt in Israël software waarmee radiologen wereldwijd op afstand CT‑beelden en andere patiëntgegevens kunnen inzien en artsen live kunnen assisteren. Die technologie — zichtbaar in een korte video van Nadav Sinai (Healthcare Radiology Informatics, Philips Israël) — maakt het mogelijk dat medische data en beeldvorming in real time buiten het ziekenhuis toegankelijk zijn. Philips‑producten zoals Enterprise Viewer (Vue Motion) en het elektronisch patiëntendossier Tasy EMR worden internationaal ingezet; ook Nederlandse ziekenhuizen, waaronder Erasmus MC, gebruiken onderdelen van het platform.
Trouble‑shooting en efficiëntie zijn belangrijke voordelen: artsen hoeven minder te reizen, updates en beveiligingspatches kunnen centraal worden uitgerold en problemen sneller worden opgelost. Tegelijkertijd waarschuwen oud‑inlichtingenfunctionarissen en privacyorganisaties dat die centrale controle grote veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. Follow the Money ontdekte dat tientallen softwareontwikkelaars bij Philips Israël eerder dienden in elite‑eenheden van de Israel Defence Forces (zoals Mamram) of bij inlichtingendiensten (onder andere Eenheid 8200). David Altal leidt een team van ongeveer 25 ontwikkelaars en vermeldt op LinkedIn een achtergrond bij Mamram; minstens acht collega’s delen vergelijkbare militaire achtergronden.
Bezorgdheid komt vooral voort uit twee punten: 1) Israëlische wetgeving geeft staatsinstanties de bevoegdheid om data op te vragen bij bedrijven in Israël, en 2) oud‑insiders met diepe technische kennis kunnen, bewust of onbewust, toegang vergemakkelijken. Oud‑AIVD/MIVD’er Hugo Vijver noemt medische data “goud” voor inlichtingen: ze bieden aanknopingspunten over politieke tegenstanders, activisten of individuen die onder druk gezet kunnen worden. EDRi‑adviseur Itxaso Domínguez de Olazábal wijst erop dat recente juridische ontwikkelingen in Israël het toezicht op veiligheidsinterventies hebben verzwakt, terwijl de Europese Commissie in 2024 het adequaatheidsbesluit evalueerde — een regeling die grensoverschrijdende data‑overdracht naar Israël mogelijk maakt zonder extra maatregelen.
Praktische kwetsbaarheden zijn niet hypothetisch. Israëlische onderzoekers van Ben‑Gurion University toonden in 2019 aan dat zij binnen dertig seconden een Philips CT‑scanner konden binnendringen, beelden konden bekijken en manipuleren (bijvoorbeeld gezonde longen laten lijken op ziek of andersom). Zulke ingrepen kunnen volgens deskundigen leiden tot verzekeringsfraude, sabotage van onderzoek, chantage of zelfs levensbedreigende situaties wanneer cruciale behandelingen worden beïnvloed.
Ook bestaat er zorg over private veiligheidsbedrijven en informele netwerken van oud‑leden van Eenheid 8200 die elkaar banen doorspelen; econoom Shir Hever waarschuwt dat data via zulke kanalen kunnen wegvloeien of dat werknemers omgekocht kunnen worden. Philips heeft een Data Security‑divisie, geleid door Amir Vashkover, die volgens eerdere berichtgeving in 2024 als soldaat in Gaza en Zuid‑Libanon diende — een gevoelig feit gezien de beschuldigingen van ernstige oorlogsmisdaden richting de IDF door internationale experts en ngo’s.
Philips zelf gaf geen antwoord op vragen van Follow the Money over of Europese patiëntengegevens in Israël worden verwerkt en verwees niet; mails en telefoontjes bleven onbeantwoord. Omdat Philips apparatuur en diensten wereldwijd levert — ook in landen waar voor Israël strategisch waardevolle personen voor behandeling naartoe reizen — menen critici dat het risico op misbruik van medische data reëel en verstrekkend is.