Philippe Sands ontvangt Vredesprijs en haalt uit naar het Duitse zwijgen over Israëlische oorlogsmisdaden

In dit artikel:

De Frans-Britse jurist Philippe Sands heeft zondag in de Frankfurter Paulskirche de Vredesprijs van de Duitse Boekhandel in ontvangst genomen. Tijdens de ceremonie, aan het einde van de Frankfurter Buchmesse en in aanwezigheid van bondspresident Frank-Walter Steinmeier, bekritiseerde hij fel de Duitse houding tegenover Israël.

Volgens Sands zwijgt Duitsland wel over misdrijven in andere landen, maar blijft het stil wanneer het gaat om Israël, Gaza en de bezette Westelijke Jordaanoever. Dat zwijgen noemde hij „onfatsoenlijk”. Ook waarschuwde hij voor beperkingen van het publieke debat in Duitsland. Mensen die mogelijke internationale misdrijven benoemen, mogen volgens hem niet worden buitengesloten of bestraft vanwege hun mening. Het bespreken van dergelijke schendingen is volgens Sands niet antisemitisch en betekent evenmin dat Israël als staat wordt gedelegitimeerd.

Sands stelde dat de Duitse staatsraison – de bijzondere verantwoordelijkheid van Duitsland tegenover Israël vanwege de Holocaust – niet mag leiden tot een dubbele maatstaf voor internationaal recht. Duitsland moet volgens hem ook bevriende landen aanspreken wanneer zij internationale misdrijven plegen, juist omdat het om vrienden gaat. Hij verwees daarbij naar landen die Palestina inmiddels erkennen, sancties instellen of het Israëlische optreden in de bezette gebieden als etnische zuivering omschrijven.

Tegelijkertijd veroordeelde Sands de Hamas-aanvallen van 7 oktober 2023 nadrukkelijk als afschuwelijke schendingen van het internationaal recht. Israël heeft volgens hem het recht zich te verdedigen, maar dat recht is niet onbeperkt en moet binnen de grenzen van het oorlogsrecht blijven. De discussie over de vraag of sprake is van genocide leidt volgens Sands af van de kern: genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid moeten allemaal worden onderzocht en aangeklaagd.

Sands, hoogleraar internationaal recht aan University College London, is een nakomeling van Holocaustoverlevenden; tachtig familieleden werden vermoord. Hij was betrokken bij internationale rechtszaken en zette zich onder meer in voor Palestijnen, de Rohingya, Georgië en Oekraïne. Over Oekraïne zei hij dat de strijd van de Oekraïners ook de strijd van anderen is.

De Frankfurter Allgemeine Zeitung beoordeelde zijn rede positief en prees hem als een consequente verdediger van de universele geldigheid van het recht. Sands kreeg de prijs, waaraan 25.000 euro is verbonden, voor zijn inzet voor gerechtigheid, vrede en internationaal recht. De onderscheiding wordt sinds 1950 uitgereikt; vorig jaar ging zij naar historicus Karl Schlögel.