PFAS-norm oppervlaktewater in Friesland bijna overal overschreden

In dit artikel:

Onderzoek van Wetterskip Fryslân in 2024–2025 toont dat de PFAS-norm voor oppervlaktewater vrijwel overal in Friesland wordt overschreden. Het waterschap deed circa duizend metingen op ongeveer tweehonderd locaties (van grote wateren tot poldersloten); het eigen laboratorium kan sinds 2024 ruim dertig veelvoorkomende PFAS-stoffen detecteren. Rond de militaire vliegbasis Leeuwarden zijn extreem hoge concentraties aangetroffen — tot circa 900 keer de norm — met verspreiding over meer dan 1.100 hectare. In alle onderzochte grotere wateren liggen waarden tussen één en tien keer boven de norm en in vrijwel alle poldersloten is de PFOS-waarde te hoog.

Ook provinciaal onderzoek laat zien dat PFAS structureel in grondwater voorkomen, ook in diepere lagen, en dat PFAS vrijwel altijd in afvalwater aanwezig zijn. Gezamenlijk onderzoek van het waterschap en de Friese omgevingsdienst bij vijftig bedrijven vond dat 48 daarvan meetbare PFAS-lozingen op het riool hebben.

Wetterskip Fryslân noemt de uitkomsten zorgwekkend en vraagt actief om een totaal Europees verbod op PFAS, streng toezicht op lozingen en een nationaal opruimfonds om ernstig vervuilde locaties te saneren; de koepelorganisatie Unie van Waterschappen pleit hier al langer voor. Bestuurder Monique Plantinga waarschuwt dat zonder ingrijpen de problemen alleen maar verergeren en dat het waterschap dit niet alleen kan oplossen.

Kort kader: PFAS zijn zeer persistente, chemische stoffen die veel toepassingen hebben (onder meer blusschuim en coatings) en moeilijk uit milieu en grondwater te verwijderen, waardoor grootschalige beleids- en saneringsmaatregelen noodzakelijk zijn.