Péter Nádas (1942-2026), een groot Europees schrijver met een intens zintuiglijke stijl

In dit artikel:

De Hongaarse schrijver en fotograaf Péter Nádas is deze week op 83-jarige leeftijd overleden. Hij groeide uit tot een van de belangrijkste Europese auteurs van zijn generatie, naast schrijvers als Imre Kertész en László Krasznahorkai. Zijn bekendste boeken zijn *Einde van een familieroman* en *Het boek der herinneringen*.

Nádas werd op 14 oktober 1942 geboren in Boedapest, in een Joods ziekenhuis. Op dezelfde dag werden in Mizoc, in het huidige West-Oekraïne, duizenden Joden door Duitse eenheden en hun bondgenoten vermoord. Die gelijktijdigheid van geboorte en massamoord bleef een belangrijk motief in zijn werk. Hij onderzocht zijn leven lang hoe geweld, politieke onderdrukking en collectieve geschiedenis doorwerken in het persoonlijke geheugen.

Zijn ouders waren communisten en zijn vader bekleedde een hoge functie binnen de Hongaarse partij. Zijn moeder stierf aan kanker toen Nádas nog jong was; twee jaar na de Hongaarse Opstand van 1956 maakte zijn vader een einde aan zijn leven. De inval van Sovjettroepen in Boedapest had Nádas al vroeg van het communisme vervreemd. Na een korte opleiding tot scheikundige koos hij voor de fotografie. Hij werkte eerst in een fotostudio en later als fotojournalist, maar stopte daarmee na de inval in Praag in 1968 om zich volledig op het schrijven te richten.

In 1977 brak hij internationaal door met *Einde van een familieroman*, waarvan de publicatie in Hongarije door de autoriteiten was tegengehouden vanwege de kritische passages over het stalinistische tijdperk. Zijn omvangrijke roman *Het boek der herinneringen*, waaraan hij van 1970 tot 1985 werkte, bezorgde hem definitief wereldfaam. Het boek verbindt meerdere verhaallijnen, tijdlagen en perspectieven en behandelt onder meer verlangen, geheugen en politieke repressie.

Nádas publiceerde daarna romans, verhalen, essays en fotografisch werk. Tot zijn Nederlandstalige uitgaven behoren *De eigen dood*, over een hartinfarct op 51-jarige leeftijd, en *Oplichtende details*. Ook schreef hij *Parallelle verhalen*, een meer dan duizend pagina’s tellende roman waaraan hij achttien jaar werkte. Een deel van zijn latere essays en boeken is nog niet in het Nederlands vertaald.