Persvrijheid wereldwijd op laagste niveau in 25 jaar: "Leiders als Donald Trump criminaliseren journalistiek"
In dit artikel:
Reporters Zonder Grenzen (RSF) meldt in de World Press Freedom Index 2026 een nieuw dieptepunt voor persvrijheid: 100 van de 180 landen zagen hun situatie verslechteren en de gemiddelde score is sinds het begin van de ranglijst in 2001 nog nooit zo laag geweest. Voor het eerst valt meer dan de helft van de landen in de categorieën "moeilijk" of "zeer ernstig", wat volgens de ngo een doorlopende wereldwijde verzwakking van onafhankelijk journalistiek werk bevestigt. Oorzaken zijn niet alleen fysiek geweld en censuur, maar ook strenger wetgeving die het recht op informatie uitholt, zelfs in sommige democratieën.
Regionaal springen het Midden-Oosten en Noord-Afrika eruit als de meest rampzalige zone: 18 van de 19 landen scoren "zeer ernstig" of "moeilijk". Sinds 7 oktober 2023 zijn meer dan 220 Palestijnse journalisten omgekomen tijdens het Israëlische offensief in Gaza; van hen vielen er minstens 70 precies omdat ze als journalisten werkten. Tegelijk noteert Syrië de grootste verbetering in de index (+36 plaatsen), vooral door politieke veranderingen na de val van Bashar al‑Assad, al blijft de situatie er ernstig.
In de Amerika’s neemt de criminalisering van journalisten toe: de Verenigde Staten zakken 7 plaatsen naar plek 64 door politieke druk; Argentinië daalt naar 98 door een toename van rechtszaken; El Salvador (143) forciert sinds 2025 een strenge wet op buitenlandse agenten die veel journalisten naar ballingschap drijft. In Azië gebruiken autoritaire regimes steeds vaker juridische middelen en censuur; China blijft een van de slechtste landen (178) en heeft met 121 gedetineerde mediaprofessionals het hoogste aantal gevangen journalisten. Op de Filipijnen wordt journalistiek regelmatig bestempeld als subversief of terroristisch, met langdurige gevangenschap als gevolg.
Sub-Sahara Afrika vertoont sterke verslechtering: Eritrea staat onderaan, en de Sahellanden Burkina Faso, Mali en vooral Niger (nieuwe daling van 37 plekken) beperken publicaties met verwijzing naar nationale veiligheid. Europa biedt een gemengd beeld: Noorwegen blijft koploper, maar druk op de pers neemt ook daar toe en de nieuwe Europese Media Vrijheidswet wordt niet overal nageleefd. De index beoordeelt 180 landen op vijf indicatoren: economische, juridische, veiligheids-, politieke en sociale omstandigheden, en laat een duidelijke wereldwijde trend zien van toegenomen risico’s voor vrije nieuwsgaring. België stijgt licht naar plek 16; Nederland blijft het hoogst genoteerde EU‑land.