Pepijn van Houwelingen (FVD) confronteert D66-minister Van Essen die melkboeren met het OM dreigt: 'Nou breekt mijn klomp'

In dit artikel:

Tijdens het mondelinge vragenuur in de Tweede Kamer op dinsdag 27 oktober debatteerden PRO-Kamerlid Laura Bromet en landbouwminister Jaimi van Essen (D66) over mogelijke overtredingen van de fosfaatrechten door melkveehouders. Aanleiding was een waarschuwing van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), gebaseerd op RVO-gegevens. Daaruit zou blijken dat ongeveer een kwart van de Nederlandse melkveebedrijven dit jaar vermoedelijk meer fosfaat produceert dan volgens de beschikbare rechten is toegestaan. In een steekproef van bijna tweehonderd gecontroleerde bedrijven lag dat aandeel volgens de NVWA op 52 procent.

Bromet vroeg naar strengere sancties, waaronder boetes, vergunningintrekking en gevangenisstraf. Van Essen zei dat overtredingen uit 2025 als economisch delict aan het Openbaar Ministerie kunnen worden doorgegeven en waarschuwde boeren voor een strafblad. Ook meldde hij dat dit jaar 4,5 miljoen euro extra beschikbaar is gesteld voor NVWA-controles en handhaving.

De discussie draaide mede om de oorzaak van de overschrijdingen. Volgens de NVWA kunnen boeren boven hun papieren plafond uitkomen doordat koeien gemiddeld meer melk geven. Het gebruikte rekenmodel koppelt de melkgift aan de veronderstelde fosfaatproductie, waardoor extra rechten nodig zijn. Die rechten zijn door hun schaarste en hoge leaseprijzen voor veel boeren moeilijk betaalbaar. BBB-leider Caroline van der Plas wees op boeren die door schulden hun productie hebben verhoogd om een faillissement te voorkomen.

FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen vroeg Van Essen of de gevolgen voor het aantal boeren en de Nederlandse voedselzekerheid worden meegewogen. De minister zei niet te herkennen dat handhaving van het wettelijke stelsel tot minder boeren leidt en stelde dat voedselzekerheid niet het onderwerp van dit debat was. Van Houwelingen betwistte dat, omdat het aantal boeren al jaren afneemt en strengere handhaving die ontwikkeling volgens hem kan versterken.

De auteur presenteert het debat als bewijs dat het kabinet boeren criminaliseert en de binnenlandse voedselvoorziening ondermijnt. Daarbij wordt de kritiek van FVD en BBB benadrukt, terwijl de juridische en beleidsmatige argumenten van het kabinet slechts beperkt aan bod komen.