Paus-politicus: Leo probeert Europa migratiegeweten te schoppen
In dit artikel:
Tijdens zijn zevendaagse bezoek aan Spanje plaatste paus Leo XIV migratie centraal en nam hij expliciet een morele en politiek getinte positie in, vaker dan puur een kerkelijk leider. Zijn tour startte in Madrid, waar hij – als eerste paus ooit die het Spaanse parlement toesprak – fel pleitte voor de menselijke waardigheid van migranten, de aanpak van vlucht-oorzaken en het openen van veilige, legale routes naast respectvolle opvang en integratiekansen. Zijn toespraak in het Spaans, waarin hij herhaaldelijk op het begrip waardigheid terugkwam, oogstte minutenlange applaus en verwees impliciet naar Spanje’s recente regularisatiecampagne waarbij dit voorjaar ongeveer 500.000 ongedocumenteerden tijdelijke verblijfs- en werkvergunningen kregen.
De slotdagen van zijn reis richtten zich op de Canarische Eilanden, een belangrijke aankomstplek voor migranten uit met name West-Afrika. In de haven van Arguineguin — het zogenoemde “dok van de schaamte” waar tijdens de coronaperiode extreme toestanden en veel sterfgevallen plaatsvonden — riep de paus landen op om de levensomstandigheden in herkomstlanden te verbeteren en doorreislanden te beschermen tegen mensensmokkel. Hij vestigde de aandacht op de vele verdrinkingen in de Atlantische Oceaan en veroordeelde de feitelijke onverschilligheid van Europa wanneer zeeën als anonieme graven fungeren.
Op Tenerife herhaalde hij dat integratie een tweerichtingsproces is: gastmaatschappijen moeten ruimte bieden, nieuwkomers moeten de taal leren, wetten respecteren en gewoonten leren kennen. Tegelijkertijd benadrukte hij het recht van mensen om in eigen land te kunnen blijven wanneer vrede, veiligheid of fatsoenlijke levensomstandigheden ontbreken. Opmerkelijk was dat hij in deze missie geen nadruk legde op het staatsrecht om grenzen te controleren, iets wat hij in het verleden wél heeft aangekaart.
De reis viel samen met de start van het nieuwe Europese migratiepact, dat strengere regels en snellere procedures voor weigering en terugkeer introduceert — een beleidsrichting die haaks lijkt te staan op de humanitaire oproepen van de paus. De publieke optredens, plechtigheden en massale opkomst gaven de paus zichtbare invloed en lieten zien dat hij zich als wereldlijk moraalvoerder en soms politicus profileert, juist nu de migratieproblematiek Europa en de katholieke wereld sterk bezighoudt.