Patiënt in de spreekkamer minder mondig dan verwacht

In dit artikel:

Patiënten stellen in gesprekken met zorgverleners steeds minder vragen. Veertig jaar geleden waren dat er gemiddeld zes per gesprek, nu meestal nog maar twee of drie. Ook is het soort vragen veranderd: medische vragen maken vaker plaats voor praktische vragen, bijvoorbeeld over het regelen van thuiszorg.

Dat blijkt uit onderzoek van Nivel-hoogleraar Sandra van Dulmen, gebaseerd op 18.000 opgenomen gesprekken tussen patiënten en onder meer huisartsen, medisch specialisten en apothekers. De databank bestaat vijftig jaar en biedt daarmee een uniek beeld van de communicatie in de spreekkamer.

Van Dulmen vermoedt dat de afname kan komen doordat patiënten meer kennis hebben, maar ziet daar weinig bewijs voor: patiënten gedragen zich juist opvallend passief. Ze vragen bijvoorbeeld zelden zelf om een verwijzing naar een specialist. Een andere verklaring is dat steeds meer mensen beperkte gezondheidsvaardigheden hebben. Dat aandeel steeg volgens Nivel van één op de vier naar één op de drie; wie medische informatie moeilijk kan vinden, begrijpen of toepassen, stelt waarschijnlijk ook minder vervolgvragen.

Assertiviteit blijkt invloed te hebben op de zorg. Patiënten die nadrukkelijk om een verwijzing vragen, worden vaker doorverwezen dan mensen die alleen hun klachten beschrijven. Ook woordkeuze en lichaamstaal spelen mee in de beslissing van de huisarts. Van Dulmen adviseert patiënten daarom hun huisartsbezoek voor te bereiden en vooraf op te schrijven welke vragen zij beantwoord willen hebben. Daardoor wordt het gesprek inhoudelijker en beter afgestemd op hun situatie.