Partner of kind mag vanaf 1 januari bij het CIZ zorg aanvragen voor wie dat zelf niet meer kan

In dit artikel:

Vanaf 1 januari 2027 kunnen partners en naaste familieleden rechtstreeks bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) een Wlz-indicatie aanvragen voor iemand die dat zelf niet meer kan, bijvoorbeeld door dementie. Daarvoor is dan geen machtiging of voorafgaand mentorschap via de kantonrechter meer nodig. Het besluit hierover is op 7 oktober in het Staatsblad gepubliceerd.

Een Wlz-indicatie geeft toegang tot langdurige zorg, zoals verblijf in een verpleeghuis of intensieve zorg thuis, voor mensen die blijvend 24 uur per dag toezicht of zorg in de nabijheid nodig hebben. De beoordeling door het CIZ blijft hetzelfde. Het feit dat een familielid de aanvraag indient, vergroot of verkleint de kans op een indicatie niet.

De wetswijziging is vooral bedoeld voor gezinnen waarin geen levenstestament of schriftelijke machtiging is geregeld voordat de betrokkene wilsonbekwaam werd. Nu mogen alleen de persoon zelf, een wettelijke vertegenwoordiger of iemand met een schriftelijke machtiging de aanvraag doen. Ontbreekt zo’n vertegenwoordiging, dan moet de familie eerst mentorschap aanvragen. Dat vertraagt het proces, terwijl de zorg thuis vaak al niet meer vol te houden is. Het CIZ krijgt jaarlijks ongeveer 80.000 telefoontjes over ontbrekende of onduidelijke handtekeningen.

De wet bepaalt ook wie namens iemand mag aanvragen. Eerst komt de echtgenoot, geregistreerd partner of levensgezel aan de beurt. Als die er niet is of de aanvraag niet doet, kunnen onder meer een ouder, kind, broer, zus, grootouder of kleinkind de aanvraag indienen.

De nieuwe bevoegdheid geldt uitsluitend voor het aanvragen van de Wlz-indicatie. Familieleden krijgen daarmee geen recht om bankzaken te regelen, een woning te verkopen of contracten op te zeggen. Daarvoor blijven een volmacht, levenstestament of rechterlijke maatregel nodig. Ook wanneer iemand zich verzet tegen zorg of opname, is een familieaanvraag niet voldoende; daarvoor gelden de regels rond gedwongen zorg.

Tot en met 31 december 2026 blijft de huidige procedure gelden. Als iemand nu al Wlz-zorg nodig heeft, moeten familieleden dus nog een machtiging regelen of mentorschap aanvragen. Een zorgaanbieder of casemanager dementie kan daarbij helpen. Wie nog wilsbekwaam is, doet er goed aan tijdig een schriftelijke machtiging of levenstestament op te stellen, omdat daarin ook medische en financiële zaken kunnen worden geregeld. Het nieuwe CIZ-formulier voor familie is nog niet gepubliceerd.