Parkinson treft steeds vaker jonge mensen, zo ook Annelien (43): 'Ik tril mezelf weleens wakker'
In dit artikel:
Tijdens haar laatste jaar als gynaecoloog-in-opleiding ontdekte Annelien Oosterbaan dat iets niet klopte: haar linkerarm werd stijf en de schouder leek “op slot” te gaan. Na controle door een manueel therapeut en een perifere neuroloog volgde een MRI die geen afwijkingen in het brein liet zien. Toch stelde een academisch specialist kort daarna meteen de diagnose: de ziekte van Parkinson. Annelien was 33; opvallend genoeg had haar vader drie maanden eerder dezelfde diagnose gekregen. Het lijkt geen erfelijke mutatie te betreffen: hoewel 10–15% van de gevallen genetisch verklaarbaar is, gaat het hier om toeval.
De diagnose bracht ingrijpende veranderingen. Annelien moest afscheid nemen van haar loopbaan als gynaecoloog en haar relatie strandde, ondanks drie jonge kinderen. Vriendschappen veranderden: sommige mensen troffen zij moeilijk in hun reactie op haar ziekte, anderen vervaagden juist. Tegelijk bracht de omslag ook positieve kanten: ze vond een nieuwe partner, kreeg nog twee kinderen, en werkt nu als verzekeringsarts bij het UWV — een functie die haar meer balans en voldoening geeft dan haar voormalige medische loopbaan.
Medisch gezien is Parkinson een progressieve aandoening waarbij zenuwcellen in de hersenen afsterven, met zowel motorische als niet-motorische klachten. De verschijnselen variëren sterk per persoon; Annelien heeft vooral tremoren, terwijl haar vader meer last heeft van stijfheid en balansproblemen. Naast trillingen kunnen concentratieproblemen, geheugenverlies, stemmingswisselingen en gedragsveranderingen optreden. Medicijnen helpen vaak tijdelijk — bij Annelien werken ze ongeveer vier uur, waarna fl uctuaties ontstaan: periodes van bewegingsarmoede, gevolgd door overbeweeglijkheid door bijwerkingen, en dan weer tremor. Ook slapen is problematisch en veel patiënten ervaren nachtelijke onrust of ontwaken door tremoren.
ParkinsonNederland-directeur Adse Jelles wijst op een toenemende urgentie: dagelijks krijgen in Nederland ongeveer tien mensen de diagnose, en dat aantal zal volgens schattingen de komende vijftien jaar minstens verdubbelen door vergrijzing en betere overleving. Naast leeftijd zijn omgevingsfactoren zoals luchtverontreiniging en pesticidegebruik in verband gebracht met een hoger risico. De ziekte treft niet alleen ouderen: er zijn jong gediagnosticeerden, zelfs vanaf 14 jaar. Globaal krijgt ongeveer één op de 22 Nederlanders ooit Parkinson of een verwant parkinsonisme.
Onderzoek naar oorzaken en behandelingen blijft achterlopen; Jelles benadrukt dat Parkinson wereldwijd de snelst groeiende hersenziekte is, maar dat effectieve remmende of genezende therapieën ontbreken. Bovendien ligt veel van de financiering bij patiëntenorganisaties en particulieren, niet bij de overheid, waardoor fondsenwerving van groot belang is.
Op Wereld Parkinson Dag komen in Nederland patiënten en naasten samen — dit jaar bijvoorbeeld 1.200 deelnemers in Burgers’ Zoo — en loopt de inzamelactie ‘Stapril’, waarbij deelnemers dagelijks 10.000 stappen zetten voor onderzoek en zorgverbetering. Annelien zelf zet volop in op bewegen: hardlopen, marathons, krachttraining en boksen helpen haar zowel mentaal als fysiek en geven haar het gevoel grip te houden. Ze blijft hoopvol dat er in de toekomst een doorbraak komt; die hoop noemt ze essentieel om met de ziekte te blijven leven en plannen te maken voor zolang het kan.