Pareltjes van de Schelpenteldag
In dit artikel:
Op 21 maart vond de jaarlijkse Schelpenteldag plaats langs de Nederlandse Noordzeekust — dit jaar een recordeditie met duizenden deelnemers die samen 108.336 schelpen van 72 verschillende soorten registreerden. Het burgerwetenschapsproject, georganiseerd door een groeiend aantal natuurorganisaties (o.a. Stichting ANEMOON en onderzoekers van Naturalis/Universiteit Maastricht), laat zien hoe het strand in soorten en samenstelling verandert.
Bijzonder vondsten vielen op: in Cadzand werd een fossiele oesterschelp opgegraven van bijna 50 miljoen jaar oud, restanten uit een periode toen Nederland grotendeels onder een warme zee lag. Langs de kust spoelen ook vaak veel jongere fossielen aan, van ongeveer 100.000 jaar oud uit het Eemien; sommige daarvan behoren tot soorten die sindsdien zijn uitgestorven (zoals de grijze tapijtschelp en de fossiele grote strandschelp), andere soorten zijn na duizenden jaren weer terug in de Noordzee gevonden (bijv. de bonte mantel; 5 exemplaren).
De tellingen tonen ook recente verschuivingen: de otterschelp is niet langer zeldzaam (ruim 400 exemplaren geteld) en soorten als de grote tepelhoren, de gedoornde en de Noorse hartschelp komen vaker voor. Er werden daarnaast enkele zeldzame of lokale vondsten gemeld — onder meer geplooide zonneschelpen op Ameland, een olifantstandje bij Westenschouwen, een pelikaansvoetje bij Katwijk en diverse artemisschelpen waarmee een zeldzame doublet werd aangetroffen.
Niet-inheemse schelpen, zogenoemde ‘zakjesschelpen’, werden ook aangetroffen bij Hoek van Holland: een klep van de Atlantic calico scallop en een met zeepokken begroeide Southern quahog, soorten uit het Caribisch gebied/Atlantische kust van de VS, vermoedelijk afkomstig van menselijke toevoer. Verder werden op het strand ook zoetwatersoorten aangetroffen—resten van oude rivierlagen—zoals schildersmossel en diverse stroommossels; een vondst van de zeldzame rivierparelmossel zou een grote ontdekking zijn.
Kleine anekdote: bij Hoek van Holland leidde een achtergelaten rolstoel tot een korte opschudding, maar bleek de eigenaar veilig verderop schelpen te tellen; het paar had meerdere bijzondere exemplaren gevonden, waaronder een wijde mantel (Aequipecten opercularis). De Schelpenteldag illustreert hoe publieksdeelname wetenschap voedt en inzicht geeft in zowel diepgeologische geschiedenis als actuele veranderingen in kustbiodiversiteit.