Paolo Sorrentino maakt met het melancholische 'La grazia' zijn beste film sinds 'La grande belleza'
In dit artikel:
Paolo Sorrentino keert met La grazia terug naar zijn favoriete thema: mannen op een keerpunt. In zijn elfde speelfilm volgt hij president Mariano De Santis, die in de laatste zes maanden van zijn tweede en laatste ambtstermijn rouwt, twijfel zaait en rekenschap aflegt over politieke en persoonlijke keuzes. De film speelt in Italië en werd besproken tijdens het filmfestival van Venetië, waar Sorrentino toelichtte dat hij meestal films maakt over de vragen die hemzelf bezighouden — een middel om zich minder alleen te voelen.
De plot draait om De Santis’ morele en existentiële worstelingen. Hij herdenkt zijn relaties, onder meer met een vrouw die na haar dood mogelijk ontrouw bleek, en heeft botsingen met zijn volwassen dochter, die functioneert als first lady. Politiek gezien heeft hij nog invloed op de opvolging van het staatshoofd en moet hij beslissen over een wetsvoorstel om euthanasie te legaliseren. Tegelijkertijd liggen twee gratieverzoeken op zijn bureau van mensen die hun partner doodden; beide zaken kennen verzachtende, maar tegengestelde omstandigheden. Die kwesties vormen het morele spanningsveld van de film: er is volgens Sorrentino geen eenduidig goed antwoord, waardoor de politieke verantwoordelijkheid extra zwaar weegt.
Toni Servillo speelt De Santis — de zevende samenwerking met Sorrentino — en belichaamt een politicus die zorgvuldig te werk gaat, in contrast met de opportunistische bestuurders die Sorrentino betreurt. Hoewel sommige elementen aan echte Italiaanse politici doen denken, is De Santis fictief. Sorrentino benadrukt dat het kiezen van euthanasie als dramatisch knelpunt geen directe politieke aanval is, al wijst hij op de tegenstand van de rechtse regering in Italië; voor hem is het vooral een dilemma dat het onderscheid tussen goed en kwaad ondermijnt.
Esthetisch is La grazia ingetogener dan Sorrentino’s flamboyante La grande bellezza. Waar die film zich tegoed deed aan Italiaanse pracht en praal, gebruikt La grazia die decors als werkruimtes en huiskamers — de grandeur moet niet afleiden van subtiele emotionele lagen. Critici en de maker zelf zien La grazia als Sorrentino’s beste werk sinds La grande bellezza: een melancholische, bedachtzame film over afscheid, verantwoordelijkheid en de ambivalente aard van genade.