Paniek in onderwijsland als we Big Tech zijn gang laten gaan
In dit artikel:
Het internet en slimme algoritmes veranderen hoe kinderen leren en denken, en daar klinkt in dit opiniestuk grote zorg over. Sinds digitale middelen alomtegenwoordig zijn, zo betoogt de auteur, neemt niet alleen het vaardigheidsniveau in lezen, schrijven en rekenen af, maar ook de bereidheid en het vermogen om diep na te denken en kennis te oefenen. Kunstmatige intelligentie verergert dat: leerlingen kunnen steeds makkelijker antwoorden uit een AI-chatbot halen in plaats van zelf moeite te doen, terwijl het brein juist ontwikkeling nodig heeft door herhaling en oefening.
Als tegenreactie pleit de schrijver voor een terugkeer naar eenvoud en diepgang in onderwijs: meer lezen, vertellen en oefenen, gericht op meesterschap en persoonsvorming. Hij verwijst naar scholen die deze koers volgen — onder andere de Heritage School in Cambridge en de Waldorfschool of the Peninsula in Mountain View — waar bewust wordt afgezien van computers in de klas. Opvallend is dat veel ouders uit de technologiebranche hun kinderen juist naar zulke schermvrije scholen sturen; volgens één techmoeder valt digitale technologie te vergelijken met een auto: het is gevaarlijk zonder regels, rijbewijzen en handhaving. In het digitale domein ontbreken die veiligheidsmechanismen, waardoor jongeren blootstaan aan verslaving, geweld, depressie en desinformatie.
De auteur merkt dat Nederlandse scholen algemeen computers gebruiken, terwijl er geen overtuigende onderzoeksrapporten zijn die aantonen dat dat de onderwijskwaliteit heeft verbeterd; integendeel, basisvaardigheden en welzijn zijn volgens hem achteruitgegaan sinds de digitalisering. Dat zou niet alleen een onderwijskwestie zijn maar een bredere culturele en opvoedkundige crisis: ouders, docenten en maatschappelijke instellingen hebben de plicht om een dam op te werpen tegen de allesomvattende invloed van Big Tech.
Praktisch pleit het stuk voor bewustwording en actieve tegenkracht: beperk schermgebruik thuis en op school, houd digitale onrust zoveel mogelijk buiten de deur en investeer stevig in karaktervorming en diep leren. De spiegelbeelden uit Cambridge en Silicon Valley tonen dat leerlingen die met pen en papier zijn gevormd, vaak beter zijn toegerust voor de toekomst dan kinderen uit schermgerichte scholen. De auteur sluit met een oproep tot hardnekkige keuze voor eenvoud en diepte — een investering in vaardigheden en persoonlijkheid waar toekomstige generaties volgens hem profijt van zullen hebben.
De schrijver is bestuursvoorzitter van het reformatorische Calvijn College in Goes.