Palantir neemt Oekraïne stilletjes over: hoe een techbedrijf de oorlog gebruikt als testlab

In dit artikel:

Palantir heeft sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 een intensieve samenwerking met Kiev opgebouwd. Topman Alex Karp bezocht het land kort na de inval en sprak met president Volodymyr Zelensky. Volgens de voormalige Oekraïense defensieminister Rustem Oem erov gebruikt het Oekraïense leger Palantirs software Gotham om militaire aanvallen te plannen en te coördineren. De sterk gestegen beurswaarde van het bedrijf wordt in het artikel gepresenteerd als een aanwijzing dat aandeelhouders financieel profiteren van de oorlog.

De oorlog biedt technologiebedrijven volgens de auteur bovendien de mogelijkheid hun producten onder echte gevechtsomstandigheden te ontwikkelen. Palantir verfijnde er onder meer het Maven Smart System, dat militaire inlichtingen met behulp van AI analyseert en mogelijke doelwitten aanwijst. Daardoor zou de tijd tussen de identificatie van een doelwit en een aanval zijn verkort van uren tot minuten. Ook het in 2023 opgerichte Oekraïense innovatieplatform Brave1 ondersteunt de ontwikkeling van onder meer drones, systemen voor elektronische oorlogsvoering en autonome wapens op basis van gegevens uit het frontgebied.

Naast de militaire samenwerking beschrijft het artikel een minder zichtbare uitbreiding naar de civiele digitale infrastructuur. Via Diia biedt Oekraïne overheidsdiensten, identiteitsdocumenten, uitkeringen en officiële communicatie in één digitaal platform aan. Palantir zou ook bij dit systeem betrokken zijn, waardoor grote hoeveelheden burgergegevens volgens de auteur kunnen worden gekoppeld en geanalyseerd. Critici vrezen dat dit de basis kan vormen voor vergaande staatscontrole. Oekraïense defensieadviseurs stellen dat de oorlog de digitale transformatie van de overheid juist heeft versneld.

De ontwikkeling blijft volgens het artikel niet beperkt tot Oekraïne. Rusland bouwt eveneens aan een digitale staat via Gosuslugi en investeert via staatsbedrijf Rostec en technologiebedrijven in AI, drones en gezichtsherkenning. De auteur concludeert dat de oorlog zo niet alleen een strijd tussen staten is, maar ook een proeftuin voor toekomstige wapens en digitale bestuursmodellen. Daarbij wordt gewezen op de belangen van defensiebedrijven, investeerders en lobbygroepen, die mogelijk baat hebben bij hoge militaire uitgaven. Deze interpretatie wordt in het artikel echter vooral als kritiek en analyse gebracht, niet met onafhankelijk bewijs onderbouwd.