Paar weken na diagnose kreeg Margriet Hermans euthanasie: "Procedure voor terminaal zieken kan wettelijk binnen 1 dag"

In dit artikel:

Zangeres en tv-persoonlijkheid Margriet Hermans had recent een zeldzame kanker ontdekt en kon binnen enkele weken euthanasie krijgen; haar snelle overlijden leidde tot vragen over hoe snel zo’n procedure wettelijk kan verlopen. Euthanasie-expert Wim Distelmans verklaart dat snelle uitvoering mogelijk is, maar uitzonderlijk: er bestaan twee juridische routes die vaak door elkaar gehaald worden — één voor terminale patiënten en één voor mensen met ongeneeslijk of ondraaglijk lijden die niet per se terminaal zijn.

Voor terminale patiënten is er een verkorte procedure. De patiënt moet zijn verzoek schriftelijk bevestigen (dit is niet hetzelfde als een voorafgaande wilsverklaring: elke schriftelijke bevestiging volstaat, zelfs een eenvoudig briefje met naam en datum). De behandelaar is verplicht om een tweede arts om advies te vragen; dit advies wordt meestal geleverd door een LEIF-arts (verbonden aan het Levenseinde-informatiecentrum). Als iemand plots ernstig achteruitgaat, kan, mits aan alle voorwaarden voldaan, euthanasie binnen één dag plaatsvinden, al is in de praktijk een week tussen verzoek en uitvoering gebruikelijker.

Bij niet-terminale gevallen gelden aanvullende waarborgen. Naast de behandelende arts en de adviserend arts moet altijd een derde, onafhankelijke specialist geraadpleegd worden die expertise heeft in de specifieke aandoening (bijvoorbeeld een neuroloog bij verlamming of een psychiater bij psychiatrisch lijden). Bovendien geldt hier een wettelijke wachttijd van één maand tussen het schriftelijke verzoek en de uitvoering. Juist die maandregel leidt tot veel verwarring en is vaak de reden waarom mensen denken dat euthanasie altijd lang duurt — ook sommige artsen kennen het onderscheid niet goed.

In de praktijk speelt ook gewetensbezwaar: veel artsen zijn terughoudend om euthanasie uit te voeren, zeker na controverse rond rechtszaken zoals die rond Tine Nys. Sinds een wetswijziging uit 2020 moet een arts die weigert binnen een week aan de patiënt melden dat hij niet wil meewerken; de patiënt moet dan zelf een andere arts zoeken, of de weigeraar verwijst door naar een gespecialiseerd centrum (zoals LEIF) dat kan helpen een bereidwillige behandelaar te vinden.

Distelmans raadt patiënten aan vroegtijdig met hun arts te bespreken of die bereid is een euthanasieprocedure uit te voeren. Dat voorkomt onzekerheid en zorgt dat mensen beter weten waar ze aan toe zijn mocht euthanasie ooit aan de orde komen.