Overleden Elfstedenvoorzitter Kroes zag eeuwigheidswaarde in de woorden 'it giet oan'

In dit artikel:

Henk Kroes, de voormalig voorzitter van de Vereniging de Friesche Elfsteden die gisteren overleed, werd landelijk bekend toen hij in 1997 de vijftiende en voorlopig laatste Elfstedentocht aankondigde met de woorden „It giet oan”. De tocht verliep goed: Henk Angenent versloeg Erik Hulzebosch in een spannende eindsprint bij de Bonkevaart. Kroes reikte de winnaar de bloemen uit, maar beleefde zijn meest bijzondere moment waarschijnlijk bij de finish, waar hij uitgeputte schaatsers opving en troost bood.

De bekende aankondiging was zorgvuldig gekozen. Kroes wilde niet de woorden van zijn voorganger Jan Sipkema herhalen, die in 1985 „It sil heve” had gezegd. Zijn variant ontleende hij aan het kaatsen en besprak hij vooraf met zijn vrouw Swaentsje, omdat zulke woorden volgens hem maar één keer gebruikt kunnen worden.

Zijn voorzitterschap kende ook een grote teleurstelling. Kroes, die 25 jaar ijsmeester was geweest, volgde eind 1994 Sipkema op. In februari 1996 leek het ijs na een strenge vorstperiode geschikt, maar tijdens overleg met de rayonhoofden bleken er te veel zwakke plekken te zijn. Pogingen om het ijs met zogenoemde ijstransplantaties te verbeteren mislukten. Kroes besloot de tocht af te gelasten, ondanks zware kritiek van schaatsliefhebbers die al op een start rekenden. Achteraf vond hij dat besluit juist, omdat de veiligheid volledig verantwoord moest zijn.

Eerder had Kroes als ijsmeester groen licht gegeven voor de Elfstedentochten van 1985 en 1986, gewonnen door Evert van Benthem. Vooral in 1985 was dat spannend, omdat sinds 1963 nauwelijks informatie over ijssterkte en grote schaatsersmassa’s beschikbaar was. Kroes zocht daarom zelfs advies in de Verenigde Staten. Na 1997 laaide de hoop op een nieuwe tocht nog enkele keren op, maar onder zijn leiding kwam er geen tweede. In 2007 droeg hij het voorzitterschap over aan Wiebe Wieling.