Overheid schrikt burgers af om te gaan demonstreren, persvrijheid in gevaar door Big Tech

In dit artikel:

Het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt in zijn jaarlijkse rapportage dat de overheid demonstranten steeds intensiever controleert. Politie- en inlichtingendiensten spreken betogers persoonlijk aan, vragen gegevens op bij organisatoren en registreren deelnemers. Camerabeelden kunnen bovendien politieke voorkeuren onthullen, terwijl zichtbare surveillance mensen kan afschrikken om aan legale protesten deel te nemen. Volgens voorzitter Rick Lawson dreigt daardoor het gevoel te ontstaan dat anoniem demonstreren nauwelijks nog mogelijk is.

Het College vreest dat de maatregelen elkaar versterken. Demonstranten beschermen zich bijvoorbeeld met gezichtsbedekkende kleding, waarna de overheid nieuwe beperkingen overweegt. Zo ligt er een wetsvoorstel voor een verbod op gezichtsbedekking bij demonstraties en pleitte de Tweede Kamer in moties voor gezichtsherkenning. Het College vindt extra bevoegdheden niet vanzelfsprekend nodig, omdat bestaande mogelijkheden volgens het instituut volstaan. Vooral de gezamenlijke gevolgen van registreren, bewaren en delen van persoonsgegevens kunnen de mensenrechten en demonstratievrijheid aantasten.

Ook de Raad voor Cultuur waarschuwt voor druk op de democratische rechtsstaat. In het advies *Vrije journalistiek, weerbare democratie* stelt de raad dat Big Tech, generatieve AI en desinformatie de journalistiek geleidelijk ondermijnen. De overheid moet volgens de raad essentiële landelijke, regionale en lokale nieuwsorganisaties tijdens crises beter beschermen en de ontwikkeling van Europese publieke platforms stimuleren. Zo moet het maatschappelijk debat minder afhankelijk worden van commerciële platforms zoals Facebook, wat vooral belangrijk is voor de kleinschalige media op de Caribische eilanden van Nederland.