Overheid kan niet langer achterover leunen in omgang met de wolf. 'De wolf is net zo flexibel als een rat of een mens'
In dit artikel:
Wolvenexpert Luigi Boitani (79), hoogleraar zoölogie aan de Sapienza Universiteit van Rome en voorzitter van de Large Carnivore Initiative for Europe, waarschuwt dat Nederland het snel aanpassende dier onderschat en pleit voor een nationaal masterplan voor wolvenbeheer. Boitani, die recent Nederlandse ambtenaren uit onder meer Gelderland en Drenthe ontving, wijst erop dat wolven zich in Europa de afgelopen twintig jaar razendsnel hebben verspreid omdat ze flexibel zijn in habitat en voedselkeuze. Daardoor kunnen ze ook in dichtbevolkte gebieden—denk aan stadsparken of zelfs stadswijken—terechtkomen als mensen hen niet afschrikken.
Volgens Boitani is het grootste risico dat wolven zich if habituëren aan mensen: wanneer ze dichterbij komen zonder negatieve consequenties, raken ze gewend en kunnen nieuwsgierige individuen uiteindelijk mensen of kleine kinderen als mogelijke prooi bekijken. Hij benadrukt dat verschillende individuele wolven verschillend reageren—sommigen blijven schuw, anderen zijn gedurfd—en dat dit beleid en handhaving complex maakt. Interventioneren moet vroeg en doelgericht gebeuren; afschot noemt hij een van meerdere opties en verwijst naar voorbeelden in Italië waar probleemwolven gevangen of verwijderd werden nadat herhaalde incidenten plaatsvonden.
Boitani pleit verder voor heldere, nationale keuzes over hoeveel wolven Nederland bereid is te hebben: dat is een politieke afweging waarin maatschappelijke kosten en veiligheidswensen moeten worden meegewogen. Hij stelt dat Europese regelgeving culling toestaat als onderdeel van beheer, mits er een plan is dat de soort op nationaal niveau in goede staat van instandhouding brengt, en dat samenwerking met buurlanden mogelijk is.
In Nederland verloopt de praktijk stroef: Boitani en de LCIE stuurden in november 2022 al een kritische brief over het omgaan met een 'tam' geworden wolf op de Hoge Veluwe. Lokale ambtenaren stellen dat Nederland snelheid mist bij ingrijpen; Drentse en Gelderse bestuurders noteerden tijdens het Italiaanse bezoek dat daar vaak binnen 24 uur maatregelen mogelijk zijn. De provincie Drenthe heeft staatssecretaris Silvio Erkens om verduidelijking van wet- en regelgeving gevraagd om sneller en effectiever te kunnen handelen.
De maatschappelijke discussie is fel gepolariseerd. Diergedragsdeskundige Debbie Rijnders hekelt dat politiek en publiek niet goed naar experts luisteren en dat vertekeningen op sociale media en radicale standpunten hebben geleid tot bedreigingen richting boswachters, onderzoekers en boeren. Belangengroepen zoals Wolven in Utrecht verzetten zich tegen afschot en benadrukken ecologische meerwaarde; internationale onderzoekers zoals David Mech nuanceren dat die ecologische effecten in Nederland waarschijnlijk klein zijn vanwege de sterke menselijke invloed.
Kortom: Boitani waarschuwt voor te laissez-faire beleid, pleit voor een landelijk, continu beheer met heldere normen voor aantallen en snelle interventie bij probleemgedrag, en ziet dit als noodzakelijke politiek-bestuurlijke keuze om veiligheid, landbouwbelangen en natuurdoelen in balans te houden.