Overeenkomsten tussen de financiële crash van 2008 en nu

In dit artikel:

De financiële crisis van 2008 ontstond na jaren van zeer lage rente, waardoor consumenten en bedrijven gemakkelijk konden lenen en banken steeds grotere risico’s namen. Vooral de Amerikaanse huizenmarkt groeide daardoor explosief. Toen hypotheken niet meer werden afgelost, bleken complexe producten zoals collateralized debt obligations veel riskanter dan gedacht. Banken kwamen in de problemen, overheden moesten ingrijpen en wereldwijd gingen banen en woningen verloren.

Volgens het artikel zijn er belangrijke parallellen met de huidige economie. Centrale banken hielden de rente tot eind 2022 extreem laag om de economie na de coronapandemie te ondersteunen. Dat stimuleerde schuldenopbouw en risicovol gedrag. Toen de inflatie sterk opliep, volgden snelle renteverhogingen, met onrust op financiële markten en toenemende kwetsbaarheid bij huishoudens en bedrijven als gevolg.

Ook financiële innovatie vormt volgens de auteur opnieuw een risico. Waar vóór 2008 complexe hypotheekproducten centraal stonden, gaat het nu vooral om cryptovaluta, decentrale financiering en andere digitale activa. Beleggers hebben volgens het artikel vaak onvoldoende inzicht in de risico’s, zoals bleek bij de instorting van cryptoplatforms als FTX. Daarnaast zouden schaduwbanken en snel ontwikkelende digitale markten moeilijk te reguleren zijn. Net als vóór 2008 kan gebrekkig toezicht volgens de auteur systeemrisico’s te laat zichtbaar maken.

De huizenmarkt is een tweede overeenkomst. Lage rente, schaarste en overheidsbeleid joegen de prijzen de afgelopen jaren sterk op. In sommige regio’s stabiliseren of dalen die inmiddels, terwijl huishoudens met hoge hypotheken gevoelig blijven voor verdere rentestijgingen. Het artikel waarschuwt bovendien voor overdreven optimisme op de beurzen en het vertrouwen dat centrale banken bij problemen altijd kunnen ingrijpen.

Er zijn ook verschillen met 2008. Banken beschikken tegenwoordig over meer kapitaal, het toezicht is strenger en in onder meer Nederland gelden strengere hypotheeknormen. Een nieuwe crisis is daardoor niet uitgesloten, maar kan een andere oorzaak en vorm krijgen.

In het laatste deel verbindt de auteur die waarschuwing aan actuele geopolitieke en Europese ontwikkelingen. Hij stelt dat een oorlog tussen de Verenigde Staten en Israël enerzijds en Iran anderzijds de inflatie wereldwijd zou aanjagen en dat de Europese inflatie, ondanks een aangepaste berekeningsmethode, rond 3 procent ligt. Deze beweringen en de genoemde toekomstige ontwikkelingen worden in het artikel niet onafhankelijk onderbouwd. Volgens de auteur zou de ECB de rente daarom verder moeten verhogen, maar dit mogelijk nalaten uit vrees voor de schuldenproblemen van Frankrijk en Italië. Een te hoge rente zou de eurozone volgens hem opnieuw onder zware druk kunnen zetten. De kernboodschap is dat overmoed, schulden, speculatie en onvoldoende toezicht terugkerende risico’s blijven, ook al zijn de financiële regels sinds 2008 verbeterd.