Overdag meldt Tata braaf ontsnappende gifwolken - 's nachts blijft het opvallend stil

In dit artikel:

Tata Steel Nederland meldde tussen 2020 en 2024 overdag 2,4 keer zoveel milieu-incidenten als in het donker. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money (FTM), dat meldingen van Tata tussen 2014 en 2025 analyseerde en deze vergeleek met de tijden van zonsopkomst en zonsondergang. Omdat de staalfabriek dag en nacht met vergelijkbare intensiteit draait, ligt zo’n groot verschil niet voor de hand.

Rond zonsopgang was de afwijking het duidelijkst: in de twee uur vóór zonsopgang registreerde Tata 117 incidenten, tegenover 388 in de twee uur erna. Het patroon kwam in alle seizoenen voor. FTM baseerde zich op gegevens die via actiegroep Frisse Wind waren verkregen. Die groep houdt met camera’s rookwolken bij; ook de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied doet dat inmiddels.

Tata erkent dat er overdag meer meldingen worden gedaan, maar wijst op twee mogelijke verklaringen. ’s Nachts zijn rookwolken volgens bedrijfschef Bram Nugteren veel moeilijker te zien, terwijl medewerkers tegelijk meerdere processen en camera’s moeten bewaken. Daarnaast zou overdag meer onderhoud plaatsvinden, waarbij incidenten vaker ontstaan en eerder worden opgemerkt. FTM zegt echter rekening te hebben gehouden met onderhoudsgerelateerde meldingen. Ook in de coronajaren 2020 en 2021, toen Tata naar eigen zeggen minder onderhoud uitvoerde, bleef het verschil vrijwel even groot.

Volgens strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq, die namens meer dan 800 omwonenden aangifte deed, zijn de verklaringen niet zonder meer overtuigend. Tata heeft volgens haar een zorgplicht en had tijdig apparatuur moeten inzetten om incidenten ook ’s nachts te detecteren. Het bedrijf zegt inmiddels onder meer een lichtintensiteitssensor te gebruiken; die werd volgens Tata in 2021 geïnstalleerd.

De kwaliteit van de meldingen staat al langer ter discussie. De omgevingsdienst schreef Tata in 2023 dat meldingen steeds minder informatie bevatten, waardoor de gevolgen voor het milieu onvoldoende konden worden beoordeeld. Sindsdien zijn de meldingen volgens de dienst vollediger, maar is verbetering nodig. De dienst noemt het door FTM gevonden verschil opmerkelijk, onderzoekt het zelf en heeft Tata om uitleg gevraagd.

Het Openbaar Ministerie verdenkt Tata er al langer van incidenten niet volledig te hebben gemeld. Het OM startte in 2022 een strafrechtelijk onderzoek en vervolgt het bedrijf onder meer voor het niet melden van incidenten. Tata kreeg eerder al boetes voor te hoge uitstoot en het belemmeren van toezicht. Het OM wil inhoudelijk reageren tijdens de eerste regiezitting op 20 november.

De kwestie speelt bovendien terwijl de Staat onderhandelt over maximaal twee miljard euro subsidie voor Tata’s verduurzaming. De plannen kosten naar schatting vier tot 4,5 miljard euro. Het kabinet wil binnenkort ingaan op de mogelijke gevolgen van de strafzaak voor die steun.