Rechtszaak moet einde maken aan 'onderwijs voor alleen het gemiddelde kind'

In dit artikel:

Oudervereniging Balans spant een rechtszaak aan tegen de Nederlandse staat omdat naar schatting 70.000 kinderen in Nederland thuiszitten: ze willen naar school, maar vinden geen plek die hen passend kan onderwijzen. Het gaat niet alleen om kinderen met autisme of hoogbegaafdheid, maar ook om leerlingen met lees- en taalproblemen en andere zorgvragen die afwijken van het “gemiddelde kind” waarop het reguliere onderwijs is ingericht.

Balans-directeur Joli Luijckx stelt dat de Wet passend onderwijs (2014), die juist beoogde zoveel mogelijk kinderen regulier te laten deelnemen met benodigde ondersteuning, in de praktijk faalt. Scholen hebben vaak geen geschikte lesmaterialen voor uiteenlopende leerbehoeften, missen structurele hulp in de klas (zoals onderwijsassistenten of individuele begeleiding) en ervaren langdurige bureaucratische procedures om extra ondersteuning te regelen. Volgens Balans is onderwijsgeld bovendien ondoelmatig besteed: het special onderwijs zou krimpen en expertise naar het regulier onderwijs moeten vloeien, maar dat is volgens hen niet gebeurd. In plaats van directe hulp aan leerling en docent, gaan er veel tijd en middelen naar omvangrijke multidisciplinaire overleggen.

De vereniging meent dat door tienduizenden kinderen buitengesloten te houden de Staat meerdere rechten schendt, onder andere uit het VN-Kinderrechtenverdrag en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Balans hoopt met de rechtszaak de overheid tot meer actie te dwingen; sommige betrokkenen vergelijken dat streven met de Urgenda-uitspraak die het klimaatbeleid aanscherpte.

Praktijkvoorbeeld: Iris Kok (18) viel vier jaar geleden uit door extreme faalangst tijdens 2 havo. Haar verhaal illustreert niet alleen het gemiste onderwijs, maar ook het verlies van sociale contacten en dagstructuur. Pogingen om geleidelijk te re-integreren — zoals één vak op de vavo volgen — slaagden deels, maar knelpunten als verplichte toetsen hielden haar uiteindelijk weer tegen. Kok zette zelf inmiddels initiatieven op (Instagram-groep, een thuiszittersgala en een thuiszittersbeurs) en volgt een losse cursus aan de Open Universiteit als laagdrempelige opstap.

Juridische experts zijn terughoudend over de slaagkans van de zaak. Emeritus hoogleraar Paul Zoontjens wijst erop dat de thuiszitters een zeer heterogene groep vormen, waardoor een rechter moeilijk kan bepalen dat de Staat in het algemeen onrechtmatig heeft gehandeld. Hoogleraar Pieter Huisman denkt dat het probleem meer in de uitvoering dan in de wetgeving zit, wat de kansen voor een succesvolle rechtszaak beperkt.

Balans zegt dat de Staat de problematiek erkent maar nog geen oplossing heeft geleverd; de organisatie blijft vertrouwen houden in een gunstige uitslag. Het ministerie van Onderwijs zou later op de dag met een reactie komen.