Ouderen Klazienaveen maken werk van eigen wijkje. 'Kunt blijven wachten en klagen, maar wij doen het maar zelf'
In dit artikel:
In Klazienaveen nemen een groep ouderen het initiatief om zelf huizen te laten bouwen omdat het bestaande aanbod in hun dorp schaars en vaak onbetaalbaar is. Drie bestuursleden van het project — Albert Pol, René Jalving en Bertus Jaspers — vormen het kernteam van een Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Zij willen vooral levensloopbestendige bungalows realiseren zodat bewoners kleiner, gelijkvloers en onderhoudsvriendelijk kunnen wonen zonder naar een andere plaats te hoeven verhuizen.
Een CPO betekent dat toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever zijn: zij kiezen een architect, selecteren een aannemer en bepalen zelf de indeling en grootte van woningen en kavels. Die aanpak kan kostenbesparend werken; op andere plekken blijkt dat bouwkosten vaak zo’n tien tot vijftien procent lager uitvallen dan bij reguliere ontwikkeling. Pol, met een bouwkundige achtergrond, ziet het CPO-bestuur feitelijk als projectontwikkelaar in eigen huis. De groep combineert praktische kennis met ondersteuning van buitenaf.
Als locatie is vijf hectare landbouwgrond in beeld, aangrenzend aan het voormalige en nog braakliggende azc-terrein in Klazienaveen. De gemeente Emmen wil die locatie benutten voor 250–300 woningen; de CPO streeft ernaar binnen dat gebied circa 60–70 levensloopbestendige woningen te realiseren. De grond-eigenaar staat positief, en de gemeente heeft inmiddels toegezegd mee te werken: er komt een bureau dat samen met de CPO en de gemeente een stedenbouwkundige opzet maakt — volgens Pol “een grote stap voorwaarts.”
Er liggen nog wel grote stappen en meerdere hindernissen. Het bestemmingsplan moet worden aangepast, vergunningen moeten worden verleend en technische infrastructuur zoals wegen, riolering en elektriciteit aangelegd. De verwachting is dat het zeker twee jaar duurt voordat met de bouw kan worden begonnen. Financieel is onduidelijkheid een zorg: de grondprijs moet lager uitvallen dan bij gemeentelijke nieuwbouw, anders blijven woningen ontoegankelijk. Bovendien moet elk huishouden zelf investeren, wat voor deelnemers spannend kan zijn maar volgens hen niet onoverkomelijk.
Het initiatief krijgt provinciale ondersteuning: de provincie Drenthe heeft een subsidie gegeven om een procesbegeleider aan te trekken. Wouter van de Kolk van Stichting Zo Willen Wij Wonen begeleidt het traject praktisch: hij stroomlijnt de organisatie, helpt bij besluiten, schakelt met gemeente en adviseurs en begeleidt vergunningstrajecten. Van de Kolk coacht meerdere CPO-projecten in Groningen en Drenthe en zegt dat de provinciale subsidie een belangrijke katalysator vormt voor dit soort bewonersinitiatieven.
Parallel aan het senioren-CPO is er in Klazienaveen een tweede CPO, de Groene Bevers, gericht op starters. Meer dan honderd leden zoeken vanuit dat collectief een plek in het dorp; velen zijn bij huizenjachten herhaaldelijk overboden en ontkomen er niet aan tijdelijk naar andere dorpen uit te wijken. Voor starters is het behoud van dorpsverbondenheid en nabijheid van voorzieningen — winkels, scholen, sportvelden — een belangrijke drijfveer om terug te willen keren.
Het Klazienaveen-initiatief is ook een proefproject voor de gemeente, die nog relatief weinig regels had voor dit soort projecten en veel moest uitzoeken. Slagvaardigheid en samenwerking tussen bewoners, gemeente en provincie blijken cruciaal. Op provinciaal niveau is er bovendien een grotere opgave: Drenthe moet tot 2050 ongeveer 45.000 nieuwe woningen realiseren. De vraag wie prioriteit krijgt — ouderen, starters, nieuwbouwwijken of inbreiding van kernen — blijft een beleidsmatig knelpunt waarover de provincie en lokale gemeenschappen moeten beslissen.
Kort samengevat: bewoners in Klazienaveen proberen met een collectieve aanpak zelf betaalbare, passend geschaalde woningen te realiseren. Het project combineert lokale noodzaak, technische en bestuurlijke ondersteuning en provinciale subsidie, maar loopt nog tegen ruimtelijke en financiële hobbels aan voordat daadwerkelijk gebouwd kan worden.