Oudere werknemer gaat minder werken, jongere krijgt er meer werk bij: 'Druk zal verder oplopen'
In dit artikel:
Werkgevers passen al routinematig werkzaamheden en arbeidsvoorwaarden aan om oudere medewerkers te ontzien: extra verlof, minder uren, geen nachtdiensten of een aangepast takenpakket komen veel voor. Uit een AWVN-enquête onder 148 werkgevers blijkt dat bijna 90% zulke afbouwmogelijkheden aanbiedt en dat 84% van de daarvoor in aanmerking komende werknemers daarvan daadwerkelijk gebruikmaakt. Omdat de AOW-leeftijd stijgt, verwacht bijna driekwart van de respondenten dat nog meer 60-plussers in de toekomst van deze regelingen gebruik zal maken.
Dat leidt tot zorgen over de verdeling van het werk. Werk dat oudere collega’s laten liggen, belandt vaker bij jongere medewerkers, wat de werkdruk kan verhogen. Het CBS meldde eind vorig jaar dat 16% van de werknemers een stressvolle baan heeft; werkgeversvereniging AWVN waarschuwt dat ontziemaatregelen deze druk verder kunnen vergroten. Tegelijk zijn bedrijven terughoudend met het aanstellen van vervangers: de arbeidsmarkt is krap en extra personeel zou de loonkosten flink opdrijven.
Naast vergrijzing speelt ook de groeiende groep mantelzorgers een rol. Veel organisaties hebben voorzieningen voor mantelzorg in cao’s of arbeidsvoorwaarden opgenomen, waardoor ook deze werknemers vaker extra verlof opnemen of tijdelijk minder gaan werken — een extra factor die druk kan leggen op collega’s.
AWVN pleit voor een andere aanpak dan alleen afbouwregelingen: meer investeren in ‘een leven lang ontwikkelen’. Door oudere medewerkers om- of bij te scholen naar functies met minder fysieke belasting kunnen ze langer productief blijven zonder dat anderen structureel meer werk krijgen. Als voorbeeld wordt genoemd dat een timmerman later in zijn loopbaan docent kan worden. Arbo-specialist Jan van den Hoogen benadrukt dat dit tijdig moet gebeuren, bij voorkeur vóór de leeftijd van 55 jaar, om fysieke klachten en motivatieverlies te beperken.
Wel zijn er barrières: een andere, licht belastende functie kan lagere inkomsten betekenen en veel werknemers vrezen daarom dat zij financieel tekortschieten na pensionering. Conclusie van de geanalyseerde reacties: werkgevers en werknemers moeten nu samen nadenken over omscholing, werkherontwerp en collectieve oplossingen om de hogere AOW-leeftijd eerlijk en houdbaar te laten uitwerken zonder de druk op jongere collega’s onnodig op te voeren.