'Oude' lijnolieverf krijgt nieuw leven ingeblazen

In dit artikel:

De Friese schilder Gerko van der Lei wil de traditionele productie en toepassing van lijnolieverf in Nederland nieuw leven inblazen. Samen met een Friese boer en een bouwbedrijf werkt hij aan een proefproject waarbij Nederlands vlas wordt verbouwd, de olie uit het lijnzaad wordt geperst en uiteindelijk verf wordt gemaakt.

Van der Lei raakte ongeveer zes jaar geleden geïnteresseerd in lijnolie, nadat hij als reguliere schilder zag dat houten kozijnen ondanks intensief onderhoud snel opnieuw werden aangetast. Op aanraden van zijn vader onderzocht hij hoe vroeger met lijnolie werd gewerkt. Een bezoek aan een kleine Zweedse producent overtuigde hem ervan dat traditionele lijnolieverf ook nu een duurzaam alternatief kan zijn. Hij koopt zijn verf voorlopig nog in Zweden, waar volgens hem als enige nog volledig volgens de oude methode wordt geproduceerd.

De productie begint bij vlas dat in het voorjaar wordt ingezaaid en later wordt geoogst. De koudgeperste lijnolie moet vervolgens ongeveer een halfjaar rusten, wordt gefilterd en één tot twee weken langzaam gekookt. Daarna worden olie en natuurlijke pigmenten vermalen tot verf. Omdat dit proces veel tijd en speciale machines vergt, zal het naar verwachting ongeveer een jaar duren voordat de eerste Nederlandse verf beschikbaar is.

Volgens Van der Lei trekt lijnolie diep in de houtvezels, in plaats van een harde, vochtvasthoudende laag op het hout te vormen zoals veel synthetische verf. Zijn schilderwerk kost daardoor gemiddeld 15 tot 20 procent meer, maar onderhoud is volgens hem eenvoudiger en minder frequent: meestal volstaan schoonmaken, licht schuren en een nieuwe laag na ongeveer vijftien jaar. Bij moderne verf is vaak al na vijf of zes jaar een ingrijpende onderhoudsbeurt nodig.

Van der Lei biedt klanten onderhoudscontracten aan en geeft workshops aan schilders en particulieren. Hij wil vooral het vakmanschap en de aandacht voor duurzaam bouwen terugbrengen. Zijn doel is niet nostalgie, maar bouwen in natuurlijke kringlopen en hout langer laten meegaan, zodat gebouwen weer voor generaties worden gemaakt.