Oud-minister Bruins: Nederland was goed voorbereid op coronacrisis
In dit artikel:
De parlementaire enquête naar de Nederlandse aanpak van de coronapandemie is van start gegaan. Op de eerste dag werden viroloog Marion Koopmans en voormalig minister van Volksgezondheid Bruno Bruins gehoord over de beginfase van 2020, in hoeverre Nederland was voorbereid en welke keuzes zijn gemaakt.
Bruins (VVD) zei dat er wel algemene crisishandboeken bestonden, maar geen specifiek protocol voor een onbekend coronavirus; dat kon volgens hem niet voorkomen worden omdat het virus nieuw was. Hij benadrukte dat de regering en zijn ministerie de situatie actief volgden en veel communiceerden met Kamerbrieven, persmomenten en briefings. Bruins stortte tijdens een Kamerdebat in maart 2020 door oververmoeidheid en trad af; hij omschreef de werkdruk als zeer groot en wees erop dat een minister niet kan worden afgewisseld zoals ambtelijke teams. Terugkijkend hield hij vast aan de redenering dat maatregelen passend waren op basis van de toen beschikbare kennis.
Koopmans, lid van het Outbreak Management Team (OMT), legde uit dat de eerste fase van een uitbraak per definitie onduidelijk is en dat het tijd kost om risico’s precies in te schatten. Zij zei dat de eerste aanwijzingen voor snelle mens-op-mensbesmetting duidelijk maakten dat het niet snel zou overwaaien, maar dat het vroegtijdig afgelasten van grote evenementen zoals carnaval destijds ook een politieke afweging was. Ze stelde dat het OMT voortaan helder moet communiceren dat het een adviesorgaan is en dat politieke besluitvorming losstaat van wetenschappelijk advies. Ook signaleerde ze dat het kabinet soms te veel tijdsdruk legde, waardoor vergaderingen moesten worden verplaatst om zorgvuldig advies mogelijk te maken.
Beide getuigen kwamen ook met zorg over de behandeling van deskundigen: Koopmans vertelde over ernstige bedreigingen, haat en seksistische aanvallen die ook haar gezin raakten. Ze pleitte voor betere bescherming van experts zodat toekomstige crises effectiever kunnen worden bestreden. De enquêtecommissie heeft in totaal negen weken uitgetrokken om alle betrokkenen te horen.