Oud-korpschef van Nationale Politie Henk van Essen: 'De avondklokrellen hadden niks te maken met coronamaatregelen: het was crimineel gedrag'

In dit artikel:

De politie waarschuwde het kabinet aan het begin van de coronacrisis dat een avondklok een zware aantasting van grondrechten zou zijn, veel politiecapaciteit zou opslokken en waarschijnlijk niet nodig was om de regels beter te handhaven. Toch werd die maatregel begin 2021 ingevoerd, omdat het aantal besmettingen bleef oplopen. Oud-korpschef Henk van Essen vertelde maandag in de parlementaire enquête Corona dat de politie dit besluit niet had geadviseerd.

Van Essen schetste hoe groot de handhavingsopgave werd toen hij kort na het uitbreken van de pandemie korpschef werd. In de eerste vier dagen van de avondklok werden al 95.000 boetes uitgedeeld. Tegelijkertijd verschilde de aanpak per agent: sommigen bekeurden direct, anderen gaven eerst een waarschuwing. Binnen de politie zelf was er volgens hem ook veel discussie over de maatregelen.

Hij zei dat de meeste Nederlanders zich uiteindelijk wel aan de regels hielden, maar dat dit niet betekende dat zij het er ook mee eens waren. Volgens Van Essen vroeg de overheid in die periode veel — mogelijk te veel — van de samenleving. Na de zomer van 2020 nam het protest tegen de coronamaatregelen toe, en de avondklok leidde begin 2021 tot harde rellen in onder meer Enschede, Urk, Eindhoven, Den Haag en Roermond.

Die onlusten waren volgens Van Essen „buitengewoon heftig” en hielden de politie dagenlang in de greep. Er moesten agenten uit andere diensten worden ingezet en ook ME en marechaussee kwamen bijspringen. Hij maakte wel duidelijk dat de rellen niet hetzelfde waren als vreedzame demonstraties: het geweld draaide volgens hem om plunderen en bewust de confrontatie zoeken. Wel vond hij dat de overheid kritische burgers te vaak wegzette als „wappies” en te weinig oog had voor hun bezwaren. Ook ergerde de politie zich eraan dat zij aanvankelijk niet als vitale sector werd gezien voor voorrang bij vaccinatie, terwijl agenten juist geregeld met agressieve en onvoorspelbare situaties te maken hadden.