Orbán of Magyar? Brussel houdt adem in voor Hongaarse verkiezingen
In dit artikel:
Zondag stemmen ongeveer acht miljoen Hongaren voor een nieuw parlement. Het wordt volgens peilingen een nek-aan-nekrace tussen zittend rechts-conservatief premier Viktor Orbán en christendemocraat Péter Magyar. De uitslag heeft niet alleen nationale consequenties: Brussel volgt de race met grote belangstelling omdat de uitkomst impact heeft op de Europese politiek, financiën en rechtsstaatwaarden.
De EU houdt zich publiekelijk opvallend terughoudend om Orbán geen extra munitie te geven voor zijn anti-EU-retoriek, maar achter de schermen hopen veel Europese beleidsmakers op een eind aan het Orbán-tijdperk. De relatie met Hongarije is gespannen vanwege serieuze kritiekpunten: brede mediaconcentratie door de regering, aantastingen van de rechterlijke onafhankelijkheid, wijdverbreide corruptie en beperkingen voor LHBTI-personen. Ook bestaan er zorgen over nauwe banden met Moskou; een recent gelekt telefoongesprek tussen de Hongaarse en de Russische minister van Buitenlandse Zaken leverde vragen op bij de Europese Commissie.
Orbán gebruikt vaak zijn vetorecht in de Europese Raad om beslissingen te blokkeren, onder meer rond steun aan Oekraïne en sancties tegen Israël. Dat leidde in maart tot grote frustratie toen hij een noodpakket voor Oekraïne tegenhield ondanks eerdere instemming met een lening. De Commissie probeert via procedures bij het Europese Hof hervormingen af te dwingen en startte al rechtszaken over persvrijheid en asielbeleid.
Financieel heeft Brussel onder de rechtsstaatvoorwaarde al circa 20 miljard euro aan EU-gelden voor Hongarije bevroren; die gelden zijn bestemd voor investeringen in infrastructuur, digitalisering en landbouw. Er loopt ook een procedure die in theorie zou kunnen leiden tot verlies van stemrecht van Hongarije, maar die heeft weinig kans wegens gebrek aan steun bij andere lidstaten. Uittreding uit de EU is alleen iets wat de lidstaat zelf kan beslissen.
Als Magyar wint, zal hij waarschijnlijk proberen de relatie met Brussel te normaliseren en de bevroren fondsen vrij te spelen, maar hij heeft zich kritisch uitgelaten over de omvang van EU-steun aan Oekraïne en lijkt weinig enthousiast over Oekraïne-lidmaatschap. Bij een herverkiezing van Orbán is onduidelijk of hij zijn lijn zal verzachten of juist versterken; zeker is dat zijn politiek een inspiratiebron blijft voor rechts-populistische partijen in Europa — Fidesz zit samen met partijen als de Nederlandse PVV in de fractie Patriotten voor Europa, die in het Europees Parlement aan invloed wint.
De peilingen voorspellen een zeer krappe uitslag; het kan nog dagen duren voordat duidelijk is wie het vertrouwen krijgt. Brussel wacht intussen gespannen op het resultaat.