'Optimisten tegen populisten': de mannetjesmakers van Mark Rutte zijn er ook deze verkiezingscampagne gewoon weer bij

In dit artikel:

De nieuwe politieke beweging ‘Voor ons Nederland’, onlangs gelanceerd door voormalig VVD-campagneleiders zoals Klaas Dijkhoff, krijgt steun van prominente ex-politici van diverse partijen en bekende Nederlanders. Deze beweging profileert zich als een coalitie van mensen die geloven in samenwerking, vooruitgang en een sterke democratische rechtsstaat, maar is in feite gericht tegen populisme en met name tegen de koers van de huidige VVD, die men te rechts en te populistisch vindt, vooral in relatie tot Geert Wilders. Het initiatief wil geen nieuwe politieke partij zijn, maar wil wel de bestaande politiek uitdagen, met name door de VVD terug te brengen naar een meer gematigde, middenpositie en samenwerking met linkse partijen zoals vroeger onder Mark Rutte.

De initiatiefnemers, waaronder strategisch adviseur Bas Erlings, hebben een achtergrond in de campagnevoering van Rutte en zijn goed ingevoerd in de media en politieke netwerken. Erlings spreekt in zijn recent verschenen boek openlijk over het gebruik van populistische methodes om populisme te bestrijden, waarbij feiten en waarheidsgetrouwheid vaak ondergeschikt zijn aan het winnen van verkiezingen. Hij baseert zijn strategieën op gedragspsychologie, wat de kiezer vooral ziet als een gevormd door onderbewuste reflexen in plaats van rationele overwegingen.

De VVD wordt hierin gekarakteriseerd als een ‘netwerkpartij’, waarin een kleine elite – bestaande uit oud-campagneleiders, lobbyisten, leidinggevenden uit het bedrijfsleven en politici – de koers bepaalt, met steeds minder invloed voor gewone leden en volksvertegenwoordigers. Dit netwerk drijft sterke banden met het bedrijfsleven en andere belangenorganisaties. Diverse betrokkenen uit dit circuit zijn ook actief in nieuwe lobby- en campagnekantoren, waarmee zij hun invloed blijven bestendigen.

Tegelijkertijd lijkt de huidige VVD-leiding onder Dilan Yeşilgöz een eigen koers te varen door zich te distantiëren van Wilders en euroscepsis, en kiest expliciet voor een rechts-liberale koers, hoewel ze onduidelijk laat met wie dit in coalities vormgegeven zou moeten worden. Dit veroorzaakt spanningen met de oude garde van campagnemakers en lobbyisten die de nieuwe beweging hebben opgericht.

Het politieke landschap binnen de VVD en de bredere liberalen blijft daardoor gefragmenteerd met een strijd tussen behouders van de oude campagne- en machtsnetwerken en een nieuwe partijleiding die zich wil vernieuwen en de partij richting midden wil sturen. De beweging ‘Voor ons Nederland’ belichaamt deze dynamiek, met een focus op het tegengaan van populisme en het versterken van een gematigde, liberale rechtsstaat, maar ook met een cynisch perspectief op de werking van de democratie en de rol van kiezers. Deze ontwikkeling kan leiden tot verdere onrust in de aanloop naar de komende verkiezingen.