Eenheid politie ziet steeds meer 'wegwerpspionnen' die vuile werk opknappen
In dit artikel:
Rusland en Iran rekruteren steeds vaker gewone burgers om te spioneren of sabotage uit te voeren, zegt Youssef Ait Daoud, hoofd Operaties van de onlangs opgerichte Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies, in een interview met Politico. De politiedienst — actief sinds ongeveer twee jaar — probeert deze zogenoemde "wegwerp-spionnen" op te sporen: mensen zonder diplomatieke banden die online worden benaderd en vaak voor geld of de kick klusjes doen, niet uit ideologie.
Rekrutering verloopt veelal via internet, waarbij buitenlandse diensten hun bemoeienis verhullen. Europese landen merken hetzelfde probleem; Duitsland is een publiekscampagne gestart om burgers te waarschuwen voor verzoeken die het land zouden moeten destabiliseren. Sinds de Russische invasie van Oekraïne zijn veel Russische agenten uitgewezen, waarna Rusland volgens veiligheidsdiensten meer op burgers is aangewezen.
In Nederland illustreert de zaak van drie 17‑jarige jongens die mogelijk door een Russische hackersgroep werden ingeschakeld om wifi-netwerken in Den Haag in kaart te brengen (onder meer bij Europol, Eurojust en de Canadese ambassade) hoe kwetsbaar jongeren kunnen zijn. De jongens zijn vrijgelaten in afwachting van hun proces. Daarnaast onderzoekt justitie of Iran betrokken is bij recente aanslagen op Joodse instellingen in Rotterdam en Amsterdam; minister Van Weel zegt dat vier jonge verdachten waarschijnlijk geronseld zijn.
De Nederlandse wet is vorig jaar aangescherpt: het heimelijk verrichten van handelingen voor een buitenlandse overheid of het doorgeven van gevoelige niet-staatsgeheime informatie is strafbaar, met maximaal acht jaar gevangenisstraf (twaalf jaar bij dodelijke gevolgen). De politiedienst heeft een speciaal team, inclusief een cybereenheid, opgezet om dit soort online rekrutering en spionage te bestrijden. Het interview met Daoud vond plaats vóór de recente aanslagen; hij is momenteel niet beschikbaar voor nadere toelichting.