Oppositie geeft niet zomaar steun aan coalitie, maar wil best komen praten
In dit artikel:
D66-leider Rob Jetten wil dat er nog voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart een minderheidskabinet staat van D66, CDA en VVD. Het trio zoekt steun buiten de coalitie, maar de grote vraag is hoeveel ruimte oppositiepartijen krijgen: meedenken en meebeslissen zonder de rol van oppositie volledig op te geven is politiek gecompliceerd.
Oppositiepartijen reageren kritisch maar bereid tot overleg. JA21 (Joost Eerdmans) benadrukt dat het niet zomaar moties van wantrouwen zal steunen, maar staat open voor onderhandelingen over thema’s als asiel en migratie, koopkracht en het beperken van EU-macht. De BBB (Caroline van der Plas), met twaalf zetels in de Eerste Kamer een belangrijke speler, sluit uit zich automatisch af, maar zet ook kanttekeningen: gedwongen uitkoop van boeren of verplichte krimp van de veestapel zijn voor haar onaanvaardbare rode lijnen.
GroenLinks-PvdA-leider Jesse Klaver is het meest kritisch. Zijn fractie kan in de Tweede Kamer een meerderheid vormen, maar wordt volgens Klaver buiten de formatie gehouden door de VVD. Klaver sprak constructief met informateur Rianne Letschert, maar vindt dat de formerende partijen zelf nog onduidelijk zijn over hoe zij de samenwerking met de oppositie willen vormgeven — en dat baart hem zorgen.
Praktische knelpunten blijven: welke dossiers besluiten de drie partijen in hun eentje en bij welke onderwerpen zoeken ze externe steun? Wat is de financiële ruimte? De echte tests komen in de zomer, als per ministerie afzonderlijke begrotingen worden opgesteld en Kamersteun per dossier nodig is. Dergelijke begrotingen hangen vaak met elkaar samen (bijvoorbeeld klimaat en stikstof), waardoor ruilpolitiek onvermijdelijk wordt.
Tijdsperspectief: de deadline van 30 januari voor een akkoord lijkt haalbaar. De komende weken wordt duidelijk of D66, CDA en VVD genoeg flexibiliteit en heldere afspraken hebben om wisselende meerderheden te smeden zonder hun eigen programma te verwateren.