Opperrabbijn Jacobs: Joods verzet blijft nodig

In dit artikel:

In Amsterdam is recent bij de Amstel, in de vroegere Jodenbuurt, stilgestaan bij het Joodse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bij het monument, een zuil met een inscriptie die herinnert aan de gevallen verzetstrijders (1940–1945), werden zowel doden als overlevende verzetsmensen geëerd. Oud-burgemeester Job Cohen hield een persoonlijk eerbetoon aan Bob van Amerongen, een lid van de Joodse verzetsgroep PP die meehielp onderduikers te voeden en onder meer voedseltransporten per schip vanuit Friesland organiseerde; Van Amerongens zoon legde zichtbaar ontroerd het eerste bloemstuk.

De herdenking werd georganiseerd door stichting Na de Oorlog, waarvan directeur Deborah Lens benadrukte dat Joden wél actief verzet hebben gepleegd — onderzoeker Ben Braber schat dat meer dan 1.500 Joden direct betrokken waren bij verzetshandelingen. Na de Oorlog verzorgt jaarlijks zo’n 1.500 gastlessen op scholen; leerlingen van de basisschool Het Kofschip namen deel aan de ceremonie en droegen gedichten en bloemstukken bij. Muzikale omlijsting kwam van het Jiddisj Koor Hejmisj Zain met een partizanenlied uit het Vilnius-getto.

Op verschillende momenten kwam ook de actuele betekenis van herinneren aan de orde. Opperrabbijn Jacobs sprak over het gebrek aan aandacht voor Joods verzet in het publieke verhaal en schetste hoe persoonlijke herinneringen (zoals de vioolles die hij kreeg omdat die zijn oma aan een door de nazi’s vermoorde verzetsman herinnerde) dit gemis illustreren. Hij stelde dat verzet nog steeds nodig is en riep op niet te accepteren dat Joden verbaal worden weggepest.

Later op de dag vond bij de Dokwerker de herdenking van de Februaristaking van 1941 plaats. Die bijeenkomst kende dit jaar controverse: een aangekondigde toespraak van BIJ1-lijsttrekker Tofik Dibi werd geannuleerd na kritiek van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) op zijn uitspraken over Israël–Palestina, wat wijst op de gevoeligheid rond hedendaagse politieke interpretaties van oorlog en verzet.

De dag gaf zowel ruimte aan persoonlijke herinneringen als aan onderzoek en debat, en benadrukte dat herdenken bedoeld is om bewust te blijven van hoe uitsluiting en geweld zich kunnen vormen — met een expliciete koppeling naar actuele vragen over tolerantie en verzet.