Opnieuw zieke koeien door omstreden methaanremmer Bovaer

In dit artikel:

Denemarken houdt ondanks honderden meldingen van zieke en gestorven koeien vast aan het gebruik van Bovaer, een voeradditief dat de methaanuitstoot van runderen moet verminderen. De overheid heeft de regels onlangs versoepeld voor boeren bij wie dieren gezondheidsproblemen krijgen, maar de verplichting voor veel grotere melkveebedrijven is niet ingetrokken. Zij moeten Bovaer tachtig dagen per jaar voeren of het hele jaar extra vetten aan het rantsoen toevoegen. Minister van Natuur en Dierenwelzijn Christian Rabjerg Madsen noemt het middel belangrijk om klimaatdoelen te halen.

Tijdens een recente proef op een Deens melkveebedrijf werden alle koeien volgens de boer ziek. Op de zesde dag kon een dier niet meer opstaan, waarna de proef voortijdig werd beëindigd. DSM-Firmenich, de producent met hoofdkantoor in Maastricht, en kennisinstituut SEGES Innovation zouden bij de proef betrokken zijn geweest. De resultaten zijn nog niet gepubliceerd en bewijzen dus niet dat Bovaer de klachten veroorzaakte. Wel zijn bloed-, urine- en melkmonsters verzameld die mogelijk meer duidelijkheid kunnen geven.

Ook na de invoering van de verplichting in oktober 2025 meldden boeren diarree, koorts, opgezwollen buiken, verminderde voeropname, lagere melkproductie en problemen met lopen of opstaan. Een inventarisatie van SEGES onder 644 melkveebedrijven wees uit dat 419 bedrijven minder voeropname en 434 bedrijven een dalende melkproductie rapporteerden. Daarnaast werden spijsverterings- en stofwisselingsproblemen gemeld, maar SEGES stelde geen rechtstreeks oorzakelijk verband met Bovaer vast. Eerdere meldingen, onder meer van de Nederlandse boer Huibert van Dorp, spraken ook over uierontstekingen en een gestorven koe. Na het stoppen met Bovaer verbeterde de gezondheid van zijn dieren volgens hem snel; DSM-Firmenich zei dat een oorzakelijk verband niet was aangetoond.

Onderzoeksjournalist Jens Mogensen volgt de kwestie sinds eind 2024. Hij zegt tegenstrijdigheden te hebben gevonden in de overheidsinformatie over de aanwezigheid van afbraakproducten van 3-NOP, de werkzame stof in Bovaer, in melk en vlees. De Deense autoriteiten pasten hun websites later aan en erkenden dat eerdere formuleringen niet volledig correct waren. Volgens de Europese veiligheidsbeoordeling van EFSA kunnen kleine hoeveelheden van een afbraakproduct aantoonbaar zijn; dierproeven brachten daarbij onder meer effecten op mannelijke voortplantingsorganen aan het licht. De NVWA benadrukt echter dat aantoonbaarheid in melk niet automatisch betekent dat de stof schadelijk is.

De weerstand onder consumenten groeit, vooral tegen zuivelproducent Arla, die Bovaer gebruikt. Kleinere producenten zonder Bovaer zouden daarvan profiteren. FrieslandCampina zegt de Deense problemen niet te herkennen en ziet geen reden voor extra maatregelen. Arla stelt dat dierenwelzijn vooropstaat, terwijl DSM-Firmenich niet op vragen reageerde.

De Europese Commissie heeft EFSA gevraagd de veiligheid van 3-NOP opnieuw te beoordelen; de resultaten worden eind november verwacht. Tot die tijd blijft Denemarken het middel toestaan, ondanks nieuwe meldingen in 2026. Mogensen vindt dat onbegrijpelijk, maar benadrukt dat de verzamelde onderzoeksgegevens eerst moeten uitwijzen of Bovaer daadwerkelijk verantwoordelijk is voor de gezondheidsproblemen.