Opnieuw duikt er een massadonor op. Wie houdt er toezicht op zaaddonatie?

In dit artikel:

De Groningse Simon blijkt als spermadonor minstens 199 kinderen te hebben verwekt. De zaak kwam eind vorig jaar aan het licht toen twee moeders ontdekten dat hun kinderen dezelfde biologische vader hadden. Na media-aandacht meldden zich meer ouders en kinderen. Aanvankelijk werd gesproken over 121 nakomelingen, maar Simon erkende later zelf dat het er 199 zijn.

De kwestie werpt vragen op over de controle op spermadonatie. Sinds april vorig jaar worden donoren en zwangerschappen landelijk geregistreerd. Per donor zijn in Nederland twaalf zwangerschappen toegestaan. Die registratie wordt met terugwerkende kracht vanaf 2004 opgebouwd; vanaf dat jaar is anoniem doneren verboden. Voor 2018 gold een richtlijn van maximaal 25 kinderen per donor.

Simon kon de klinische limieten omzeilen doordat hij rechtstreeks contact zocht met wensouders en thuis doneerde. Volgens gynaecoloog Marieke Verberg van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie hebben klinieken daardoor geen zicht op deze donaties. Lange wachttijden bij spermabanken, soms oplopend tot drie jaar, kunnen mensen ertoe bewegen buiten klinieken om een donor te zoeken.

Het ministerie van Volksgezondheid wist volgens berichtgeving al in augustus 2017 dat Simon uitzonderlijk veel kinderen had verwekt, maar ondernam daar geen actie tegen. Opvallend is dat hij in 2019 deel uitmaakte van een commissie die de donorwetgeving voor de overheid beoordeelde. Ook Ties van der Meer, voorzitter van Stichting Donorkind, zat daarin.

Een inventarisatie van donaties sinds 2004 bracht 85 Nederlandse massadonoren aan het licht. Bij de meeste ging het om 26 tot 40 kinderen, al waren er ook enkele gevallen met 50 tot 70 nakomelingen. De zaak-Simon behoort met meer dan 100 kinderen tot de grootste uitschieters.

Massadonatie kan grote gevolgen hebben voor donorkinderen. Zij hebben vaak geen volledig overzicht van hun halfbroers en -zussen en kunnen daardoor moeilijk inschatten of iemand familie is. Dat maakt daten en het aangaan van relaties onzeker. Door de recente publiciteit komen steeds meer verwanten met elkaar in contact, maar het telkens ontdekken van nieuwe familieleden kan ook emotioneel zwaar zijn. Simon heeft inmiddels aan enkele ouders zijn excuses aangeboden en erkend dat hij zelf eerder had moeten bijhouden hoeveel kinderen met zijn donaties waren verwekt.