Opluchting in Pauluskerk Rotterdam na sneuvelen strafbaarstelling illegaliteit: „Overwinning voor de hele samenleving"
In dit artikel:
In de Pauluskerk in Rotterdam verzamelen vrijwilligers, medewerkers van de daklozenopvang en ongedocumenteerden zich kort voor een cruciale stemming in de Eerste Kamer over het strafbaar stellen van illegaal verblijf. Onder hen zit Lala (53), een Algerijnse ex-politieagent die in 1995 naar Nederland vluchtte, zijn papieren verloor en sindsdien — met een kogelwond en metalen plaat in zijn arm als stille getuigen — tot de naar schatting 20.000 ongedocumenteerden behoort. In de kerk gebruiken ze bewust de term ‘ongedocumenteerden’; sommige politici spreken liever van ‘illegalen’.
Predikant-directeur Martijn van Leerdam en de Raad van Kerken luiden om 13.00 uur de klokken om senatoren op te roepen tegen de wetswijziging te stemmen. Hun bezwaar: strafbaarstelling maakt mensen nog kwetsbaarder voor uitbuiting en ontmoedigt hen om medische hulp te zoeken. Vrijwilligers en bewoners schetsen scenario’s waarin werkgevers onbetaald werk afdwingen door met politie te dreigen, of waarin kleine wonden onbehandeld blijven en ernstige gevolgen krijgen.
Het kabinet benadrukt dat strafbaarstelling alleen zou gelden voor zogenoemde ‘terugkeerfrustreerders’ — mensen die actief terugkeer naar hun land van herkomst tegenwerken — maar Van Leerdam noemt die nuancering in de praktijk onbetrouwbaar: wetsteksten kunnen anders worden geïnterpreteerd door opvolgende ministers en uitvoerders. Hij wijst ook op mensen die decennialang in Nederland leven; de Pauluskerk huisvest bijvoorbeeld ouderen die al dertig tot veertig jaar hier zijn, waaronder een bewoonster van 82. Voor hen is gedwongen terugkeer mensonwaardig, vindt de kerk.
De stemming levert deels succes op voor tegenstanders: een novelle die de asielnoodmaatregelen moest aanvullen strandt, wat voorkomt dat hulp aan ongedocumenteerden direct strafbaar wordt. CDA en SGP blijken daarna ook niet bereid verder te gaan met het criminaliseren van hulpverlening, wat tot opluchting in de kerk leidt. Tegelijk wordt de Wet invoering tweestatusstelsel aangenomen — een ontwikkeling waar Van Leerdam en juristen grote bezwaren tegen hebben vanwege uitvoerbaarheid en het risico op juridische problemen en meer druk op de opvang.
Ondanks de politieke strijd blijven kerkgemeenschap en vrijwilligers hulp bieden. Lala heeft nog een procedure lopen maar is pessimistisch; hij draagt cynisch een T-shirt met het woord “gelukzoeker”. De zaak onderstreept een diepere maatschappelijke spanning: hoe behandel je mensen zonder papieren die lang geïntegreerd zijn, zonder hun kwetsbaarheid te vergroten?