Opluchting én bezorgdheid in Amsterdam na verwerping asielwetten: 'Voelt als adempauze maar de onrust is nog niet weg'
In dit artikel:
Amsterdamse hulporganisaties en activisten reageerden opgelucht nadat de Eerste Kamer dinsdag de asielnoodmaatregelenwet verwierp, waardoor illegaal verblijf in Nederland niet strafbaar wordt. Tegelijkertijd is er grote zorg dat het nieuw aangenomen tweestatusstelsel — dat asielzoekers onderscheidt tussen oorlogsvluchtelingen en mensen die vluchten vanwege bijvoorbeeld etniciteit, geaardheid of religie — de rechten en toekomstperspectieven van veel vluchtelingen en ongedocumenteerden blijvend onder druk zet.
De stemming liep chaotisch door politieke verschuivingen: de PVV trok onverwacht haar steun terug voor een versoepeling die hulp aan mensen zonder papieren zou toestaan. Die versoepeling was een harde voorwaarde voor CDA en SGP; zonder die wijziging stemden zij tegen, waardoor er geen meerderheid bleef voor de asielnoodmaatregelenwet. Het wetsvoorstel dat het tweestatusstelsel invoert, kreeg daarentegen wel genoeg steun en werd aangenomen.
Lokale hulpverleners spreken van opluchting en tegelijkertijd van onafgewerkte zorgen. Initiatieven zoals Here to Support, de Regenboog Groep, het Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen en collectieven die Filipijnse en andere ongedocumenteerde gemeenschappen ondersteunen, noemen de afwijzing van strafbaarstelling belangrijk omdat het mensen toelaat hulp en basisvoorzieningen te blijven zoeken zonder angst voor vervolging. Tegelijkertijd waarschuwen zij dat het tweestatusstelsel en het nakende Europese migratiepact veel van dezelfde negatieve effecten kunnen hebben: verslechterde toegang tot rechten, onzekerheid voor kinderen en verhoogde psychische nood.
Zorgprofessionals wijzen op de gevolgen voor de geestelijke gezondheid van ongedocumenteerden: het schrappen van strafbaarstelling biedt weliswaar een tijdelijke adempauze, maar de voortdurende onrust en onzekerheid blijven merkbaar in behandelkamers. Activisten merken ook op dat zulke wetten de structurele oorzaken van migratie — zoals oorlogen en gewelddadige conflicten — niet wegnemen.
De gemeente Amsterdam, die samen met andere gemeenten had opgeroepen tegen de wet te stemmen, spreekt van succes en opgeluchtheid. Wethouder Zita Pels zei dat strafbaarstelling mensen zou hebben weggehouden van hulp en voorzieningen.
Belangrijke volgende stap: in juni staat de uitvoeringswet voor het EU-migratiepact op de agenda van de Eerste Kamer. Die wet bevat grotendeels vergelijkbare maatregelen en lijkt wél een meerderheid te kunnen krijgen, wat de bezorgdheid onder hulpverleners en gemeenschappen zonder papieren vergroot. Hulporganisaties benadrukken dat de strijd om toegankelijke hulp, bescherming en beleidsverandering daarmee nog lang niet voorbij is.