Opinie: Migratiepact is onmenselijk, duur en zinloos

In dit artikel:

Dagmar Oudshoorn van Amnesty International waarschuwt dat de door de EU beoogde ‘terugkeerhubs’ in de praktijk neerkomen op gevangenissen en uitzetcentra waar mensen onder onduidelijke omstandigheden worden vastgehouden. Op 1 juni 2026 stemde het Europees Parlement in met het nieuwe migratiepact, waarmee Brussel stevig inzet op het versneld terugsturen van mensen zonder verblijfsrechten. Politici presenteren die maatregel als een manier om ‘orde’ te scheppen, maar volgens Amnesty zijn het vooral populistische reflexen die leiden tot steeds hardere instrumenten zonder garanties voor mensenrechten of rechtsbescherming.

Oudshoorn wijst op meerdere voorbeelden van mislukking en mensenrechtenschendingen. Het Italiaanse project met een detentiecentrum in Albanië, bedoeld als model, kostte honderden miljoenen euro’s en leidde tot langdurige opsluiting zonder adequate medische zorg, juridische bijstand of contactmogelijkheden — met zelfmoordpogingen tot gevolg — waarna rechters het centrum stillegden. Dergelijke initiatieven verschuiven volgens Amnesty de verantwoordelijkheid naar derde landen en ondermijnen internationale verplichtingen.

De brief noemt ook eerdere omstreden deals en praktijken: pushbacks aan Griekse en Baltische grenzen, de door rechters geblokkeerde Rwanda-deal, de problematische EU-Turkijedeal met overbevolkte Griekse eilanden en overeenkomsten met landen als Tunesië die leidden tot dodelijke uitzettingen en vermissingen. Nieuwe samenwerkingen met landen als Kenia, Oezbekistan en Mauritanië roepen vragen op over toezicht, veiligheid en de mogelijkheid dat uitgezette mensen in gevaar komen — met name wanneer het om gezinnen en kinderen gaat.

Als alternatief pleit Amnesty voor investeringen in degelijke opvang, transparante en snelle asielprocedures en integratieprogramma’s. Dat zou niet alleen mensenrechten centraal stellen, maar ook kosteneffectiever kunnen zijn en het polariserende klimaat rond migratie verzachten. Oudshoorn benadrukt dat het afschuiven van verantwoordelijkheid naar gesloten centra niet alleen levens bedreigt, maar uiteindelijk ook de rechten en waarden binnen Europa zelf uitholt. Europa kan ervoor kiezen om menselijkheid en juridische controle te herstellen, of geld en principes weg te gooien uit politieke angst.