Opinie: Maar wat is volgens Forum dan een Nederlander?

In dit artikel:

Criminoloog Yarin Eski bekritiseert Forum voor Democratie (FvD) omdat de partij zichzelf ziet als hoeder van een onveranderlijke, authentieke Nederlandse kern — een idee dat volgens hem niet bestaat. Eski plaatst die obsessie met zuiverheid in een bredere politieke en psychologische context: FvD gedraagt zich als een politiek-sektair gezelschap dat minder om de samenleving geeft dan om het eigen groepsbelang, en dat zijn identiteit vooral ontleent aan uitsluiting en het herstellen van een denkbeeldige zuiverheid.

Eski verwijst naar Thierry Baudet’s retoriek over “homeopathische verdunning” als voorbeeld van de veronderstelling dat het ‘eigen volk’ is verdund of bedreigd en dat de partij de taak heeft die kern te beschermen. Hij vraagt zich terecht af wie überhaupt wel onder die kern valt — achtereenvolgens worden groepen uitgesloten: eerst asielzoekers, dan Nederlanders met een migratieachtergrond, vervolgens mensen die alleen een afwijkende mening hebben, vorige bondgenoten en uiteindelijk zelfs partijleden. Die afbakening krimpt voortdurend en maakt het onderscheid steeds arbitrair.

Om te laten zien hoe vergezocht een oer-identiteit is, haalt Eski Krijn aan — de 10.000 jaar oude bewoner uit het Doggerland die in Leiden ligt — als tegenbeeld van het idee van een ‘blonde oer-Nederlander’. Zijn belangrijkste punt: identiteit is historisch en voortdurend een mengsel van migratie, handel, oorlog, kolonialisme, regionale variatie en culturele vermenging. Onze nationaliteit is niet in beton gegoten maar gebouwd uit lagen die elkaar opvolgen; wie die lagen wegpelt ontdekt geen stabiele kern, alleen steeds nieuwe complexiteiten.

Eski vergelijkt de steeds strenger wordende uitsluitingslogica met Kafka’s Der Bau: door zichzelf te willen beveiligen creëert de groep steeds meer dreiging en paranoia, totdat zelfs eigen leden en signalen gevaarlijk worden. Die dynamiek is niet zonder risico’s; het zoeken naar zuiverheid heeft in de geschiedenis geleid tot massaal geweld en zelfs genocide.

Kortom: FvD’s identiteitspolitiek is volgens Eski zowel analytisch onhoudbaar als politiek gevaarlijk. Een gezonde blik op Nederlandse identiteit zou erkennen dat menging en verandering de kern vormen — iets om te koesteren, niet te zuiveren.