Opinie: 'Door afslankmedicatie komt obesitas nóg meer op het bordje van de huisarts terecht - hoog tijd dat de Amsterdamse politiek ingrijpt'
In dit artikel:
Drie Amsterdamse huisartsen roepen tijdens de huidige formatiebesprekingen in de stad op om obesitas structureel aan te pakken en om zowel het nieuwe college als het kabinet verantwoordelijkheid te laten nemen. Ze waarschuwen dat het probleem al jaren is blijven sudderen: politici overleggen, afspraken worden gemaakt, maar concrete maatregelen ontbreken en commerciële belangen blijven beleidskeuzes frustreren.
De artsen schetsen dat meer dan de helft van de volwassen Nederlanders overgewicht heeft en ongeveer één op de zes obesitas, met flinke ongelijkheden tussen stadsdelen en inkomensgroepen. In kwetsbare wijken zijn gezonde keuzes vaak duur, moeilijk bereikbaar of praktisch onmogelijk: gezond eten kost meer, sportfaciliteiten zijn niet altijd toegankelijk en de openbare ruimte nodigt niet overal uit tot bewegen. Daarmee is obesitas volgens hen niet alleen een individuele kwestie, maar ook een bestuurlijk probleem dat vragen oproept over armoedebeleid, ruimtelijke ordening en toegankelijkheid van voorzieningen.
De opkomst van afslankmedicatie (zoals de recent veelbesproken GLP‑1‑agonisten) dreigt de druk te verplaatsen naar de spreekkamer. Zulke middelen kunnen voor een geselecteerde groep patiënten waardevol zijn, maar grootschalig gebruik brengt enorme kosten en extra belasting van personeel met zich mee — de medicatie alleen kan miljarden per jaar kosten, nog los van de intensieve begeleiding door huisartsen, praktijkondersteuners, diëtisten en specialisten. Bovendien bestaan er risico’s bij bijwerkingen, verkeerd gebruik en onverantwoorde aanschaf via commerciële kanalen of internet.
De huisartsen pleiten daarom voor betere regulering: afslankmedicatie moet onderdeel zijn van een betrouwbare zorgketen met medische beoordeling, leefstijlbegeleiding en sociale ondersteuning, in plaats van een commerciële hype. Zij zien een belangrijke rol voor de eerstelijnszorg bij diagnose, het opsporen van onderliggende aandoeningen, het signaleren van contra‑indicaties en het verwijzen naar passende zorg.
Politieke actie is echter onmisbaar. Op lokaal niveau kan Amsterdam gezondheid integraal maken in beleid: voorbeelden zijn gezonde schoolontbijten, gratis groente en fruit op scholen, veilige fiets- en wandelroutes, toegankelijke sportvoorzieningen, meer groen in versteende buurten en strengere regels rond ongezond voedselaanbod bij scholen en sportclubs. Landelijk willen de auteurs maatregelen die echt effect sorteren, zoals een effectieve suikertaks en hogere accijnzen op producten die bewezen gezondheidsschade veroorzaken, met inkomsten die worden aangewend om gezond leven betaalbaar te maken.
De huisartsen benadrukken dat zij bereid zijn om medisch bij te dragen aan veilige en toegankelijke zorg voor mensen met overgewicht, maar dat structurele verschillen en de 'omgeving' niet door recepten kunnen worden opgelost. Nu de formatie in Amsterdam plaatsvindt en partijen als D66 en Pro Amsterdam gezondheid op de agenda hebben gezet, is volgens hen het moment om afspraken te maken en obesitas een bestuurlijke prioriteit te maken — investeren nu voorkomt later ziekte, uitval, zorgkosten en verdere ongelijkheid.