Ophef rond Duitse boekhandelsprijs: drie boekhandels naar de rechter
In dit artikel:
Drie onafhankelijke Duitse boekhandels stappen naar de rechter nadat cultuurminister Wolfram Weimer hen van de shortlist voor de prestigieuze Duitse Boekhandelsprijs liet schrappen. Het gaat om Zur schwankenden Weltkugel (Berlijn, Prenzlauer Berg), Rote Straße (Göttingen) en Golden Shop (Bremen). De winkels zeggen dat ze door een vakjury waren gekozen vanwege hun literaire aanbod, culturele programmering en inzet voor leesbevordering, en noemen de ministeriële ingreep een ongekende politieke tussenkomst in een onafhankelijke jurybeslissing.
De houders van de zaken laten de beslissing juridisch toetsen en willen via de rechtbank afdwingen dat de prijs wordt toegekend volgens het oorspronkelijke juryadvies. Daarnaast eisen ze volledige openheid over de onderbouwing van Weimers besluit: welke informatie de binnenlandse veiligheidsdienst Verfassungsschutz leverde en wanneer die communicatie plaatsvond. Media meldden dat de minister handelde op basis van signalen van die dienst.
De boekhandels vragen ook om onderzoek naar de juridische toepassing van het zogeheten Haber-verfahren, een procedure waarmee vooraf advies kan worden ingewonnen bij de Verfassungsschutz voordat overheidsmiddelen of subsidies worden toegekend. Zij betwijfelen of die route hier rechtmatig en correct is gevolgd.
De zaak raakt aan een bredere politieke discussie in Duitsland over de grens tussen veiligheidstoezicht en culturele autonomie. De Boekhandelsprijs wordt formeel toegekend door de federale cultuurminister maar traditioneel gebaseerd op een onafhankelijke branchejury; politieke bijsturing achteraf kan volgens critici het vertrouwen in deskundige selectie ondermijnen. Het cultuurforum van de SPD en bestuurders zoals Bettina Martin en Timon Gremmels waarschuwen dat dit precedent fundamentele vragen oproept voor het cultuurbeleid en pleiten voor transparante, juridisch zorgvuldige procedures.
De rechtszaken worden naar verwachting begin volgende week ingediend. De uitreiking van de Boekhandelsprijs vindt traditiegetrouw plaats tijdens de Leipziger Buchmesse; een rechterlijke uitspraak kan gevolgen hebben voor toekomstige toekenningen en subsidiepraktijken binnen de culturele sector.