Ophef over minderjarige drugsgebruikers in documentaire: 'Alsof het allemaal heel normaal is'
In dit artikel:
De documentaire Nachtkinderen van Sahar Meradji brengt in drie afleveringen het dagelijks leven in beeld van tien jongeren die verschillende middelen gebruiken, van cannabis tot ketamine en speed. In intieme scènes zijn ook 16‑jarigen te zien terwijl ze thuis op hun kamer of op straat drugs nemen; de makers presenteren die observaties expliciet “zonder oordeel”.
De vroege beelden en de trailer roepen felle kritiek op uit de verslavingszorg. Jacqueline Krouwel (Jellinek) waarschuwt dat het filmen van jonge druggebruikers problematisch is: veel deelnemers willen mogelijk niet later geconfronteerd worden met die beelden en het kan hun kansen op opleidingen of werk schaden. Arnt Schellekens (hoogleraar Psychiatrie en Verslaving, Radboudumc) wijst aanvullend op twee zorgen: jongeren kunnen de gevolgen voor hun toekomst nog niet goed overzien, en het tonen van gebruik kan onbedoeld nieuwsgierigheid en navolging stimuleren. Beide experts benadrukken dat middelen als ketamine, speed en 3‑MMC niet wijdverbreid normaal zijn onder alle jongeren, en dat zo’n serie het beeld kan verschuiven.
Meradji verdedigt haar keuze: volgens haar weerspiegelen cijfers (Jellinek: circa 18% van 14‑ tot 16‑jarigen heeft ooit drugs geprobeerd) dat middelen al onderdeel zijn van veel jongerenculturen, en daarom is het volgens haar juist belangrijk om hun verhalen open te laten zien. Ze zegt de jongeren serieus te hebben genomen en wil met de serie inzicht geven in de beweegredenen achter gebruik — prestatie- en prestatiedruk, de impact van sociale media en digitalisering, onzekerheid over toekomstperspectieven — zo legt een deelnemer uit: “Waarom zou ik het niet doen? Geef me één goeie reden.” Anderen omschrijven hun ervaring met middelen in zintuiglijke termen, bijvoorbeeld “alsof je op water loopt”.
Schellekens stelt dat luisteren naar jongeren nodig is, maar dat dat niet mag ontslaan van zorgvuldigheid over de maatschappelijke en individuele effecten van publicatie. Hij werkt aan nieuwe richtlijnen voor verslavingspreventie en raadt aan dat ouders het gesprek over verleidingen en risico’s met hun kinderen aangaan. De discussie rond Nachtkinderen spitst zich zo samen: is open tonen van jongerensubculturen een noodzakelijk venster om te begrijpen waarom middelengebruik toeneemt, of vergroot het juist risico’s door normalisering en mogelijke nadelige gevolgen voor de geportretteerden?