'Op weg naar gerechtigheid is Rusland-tribunaal een belangrijke stap'

In dit artikel:

Een speciaal tribunaal wordt opgericht om de verantwoordelijken voor de Russische invasie van Oekraïne te berechten. Vertegenwoordigers van 37 landen, waaronder bijna alle EU-landen (behalve Hongarije en Slowakije), de meeste G7-landen en diverse andere staten, hebben hun steun uitgesproken voor dit initiatief. Het tribunaal moet degenen die de zwaarste verantwoordelijkheid dragen voor de oorlogsmisdaden ter verantwoording roepen, met als doel een duidelijk signaal af te geven tegen agressie en het versterken van het internationale recht tegen oorlog.

Minister Wopke Hoekstra benadrukt dat hoewel het proces lang kan duren voordat oorlogsmisdadigers daadwerkelijk worden veroordeeld, dit een belangrijke stap is op weg naar gerechtigheid. Een commissie van volkenrechtdeskundigen noemde het tribunaal vorig jaar niet louter symbolisch, omdat een aanhoudingsbevel de bewegingsvrijheid van verdachten internationaal kan beperken. Hoewel het onwaarschijnlijk is dat Russische leiders vrijwillig zullen verschijnen, is er precedent: ook bij het Joegoslaviëtribunaal werd aanvankelijk weinig gehoopt op uitlevering van hoge verdachten, maar uiteindelijk werden zij toch berecht.

Dit nieuwe tribunaal sluit een belangrijke juridische lacune, omdat het Internationaal Strafhof (ICC) wel oorlogsmisdaden kan berechten, maar niet het starten van een oorlog, tenzij het betrokken land partij is bij het hof en een specifieke verklaring heeft ondertekend – iets wat Rusland niet heeft gedaan. Ook een verwijzing door de VN-Veiligheidsraad is door het Russische vetorecht onmogelijk gemaakt. Hoewel het ICC al een arrestatiebevel tegen president Poetin heeft uitgevaardigd vanwege de gedwongen deportatie van Oekraïense kinderen, betreft dit niet de oorlog zelf.

Het tribunaal wordt opgericht binnen het kader van de Raad van Europa, gevestigd in Straatsburg, al is ook Den Haag een mogelijke locatie gezien de aanwezigheid van veel internationale justitiële organisaties. Op 13 mei zal de Oekraïense president Zelensky formeel een verzoek indienen tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de Raad van Europa, waarna de vestigingsplaats waarschijnlijk bekend wordt gemaakt. Hiermee bevestigen betrokken landen hun inzet voor vrede, gerechtigheid en mensenrechten temidden van de aanhoudende oorlog.