Op pad met hittedeskundige Allard uit Groningen: 'De wind is onze vriend'

In dit artikel:

Klimaatonderzoeker Allard Roest (34) uit Groningen gebruikt de Klimaateffectatlas en eigen meetapparatuur om te laten zien hoe groot de verschillen in hittestress binnen dezelfde stad kunnen zijn. Op een hete zomerdag (ruim 30°C) vergelijkt hij zijn buurt Ruischerwaard – een compacte wijk uit 1997 met veel verharding en jonge boompjes – met Lewenborg, een bloemkoolwijk uit de jaren 70 waar tuinen ruimer zijn en er meer ruimte is voor wind, bomen en water. Op de kaart kleurt Ruischerwaard donkerrood; Lewenborg veel minder intens.

Roest voert ter plaatse metingen uit: op parkeerplaatsen en donkere opritten blijkt asfalt veel warmte op te slaan en tegelijk stralingswarmte terug te geven, waardoor de omgeving langer benauwd aanvoelt. Onder grote bomen daalt de gevoelstemperatuur snel; zulke plekken fungeren als vluchtplaatsen tijdens hittegolven. Roest wijst erop dat gemeentes relatief eenvoudig knoppen kunnen bedienen om wijken koeler te maken: zorgen voor doorwaaiende straten, meer bomen en minder tegels. Ook voorbeelden uit Zuid-Europa inspireren hem: straatontwerp dat wind benut en het gebruik van witte dakbedekking of wit bitumen om hitte te weerkaatsen.

Hij waarschuwt tegen “koele plekken op papier”: beleid dat eist dat bewoners binnen 200–300 meter van een koele plek wonen houdt niet automatisch rekening met de kwaliteit daarvan. Kunstgras en grote, open velden zonder schaduw kunnen in de praktijk juist hoge hittestress geven; Roest noteerde voor een veld in Ruischerwaard een hitte-index tot 42°C. Praktische aanbeveling voor bewoners en beleid blijft simpel: tegels eruit, boompje erin — schaduwrijke bomen bij speelplaatsen en groenstroken bieden directe verlichting.

Roest demonstreert ook verschillen in andere plaatsen: in Assen kleurt het gebied rond het geplande Havenkwartier fel rood op de kaart, ondanks dat de oude zone bij landgoed Overcingel koel blijft door grote bomen — bij grootschalige nieuwbouw zou de gemeente dit goed moeten meenemen. In Stadskanaal blijkt Waterland, ondanks nabijheid van water, toch warm op de modellen omdat bomen nog te jong zijn; ruime, volwassen bomen bepalen grotendeels waar het echt koel is.

Kortom: stedelijke hitte is sterk afhankelijk van ontwerpkeuzes, ouderdom van groen en verhardingsmateriaal. Snelle winst is te halen met meer bomen, slimme oriëntatie van straten op wind en minder verharding; lange termijnbeleid moet kwaliteit van “koele plekken” waarborgen, niet alleen afstanden op papier.