'Op Koningsdag zag ik bij de Chinees hoe witte mannen eigenaarschap claimden over een cultuur die niet van hen is'
In dit artikel:
Filmdramaturg Gwyneth Sleutel bezocht onlangs de bioscoop voor The Devil Wears Prada 2 en raakte vooral geïrriteerd door het karikaturale personage Jin Chao, de Chinees-Amerikaanse assistent van Andy. Sleutel herkent in Jin het klassieke Aziatische stereotype: braaf, dienstbaar, sociaal ongemakkelijk en beoordeeld op intelligentie en schoolprestaties — een beeld dat in de film voortdurend op de achtergrond blijft en zelden volwaardig getekend wordt. Dat gebrek aan nuance ziet ze niet alleen op het witte doek, maar ook terug in het dagelijks leven.
Na twintig jaar keek ze opnieuw naar de wereld van Runway, maar de herkenning van Jin triggerde persoonlijke herinneringen aan microagressies: ogenschijnlijke complimenten die anders-zijn markeren, aanrakingen en exotiserende opmerkingen, en verbaal minimaliseren van succesvolle Aziaten. Volgens Sleutel is het gevaarlijkste soort racisme niet altijd luidruchtig of kwaadaardig bedoeld, maar genormaliseerd en impliciet: het ademt een vanzelfsprekend gevoel van superioriteit waarin het normaal lijkt dat een witte hoofdrolspeler erkenning krijgt en de Aziatische figuur slechts in haar schaduw beweegt.
Die analyse illustreert ze aan de hand van een Koningsdag-ervaring in een Chinees restaurant dat sinds een nieuwe eigenaar uitsluitend authentieke gerechten serveert. Twee witte mannen in oranje kledij reageren verontwaardigd wanneer hun vertrouwde satésaus en babi pangang ontbreken en proberen de gastvrouw te dwingen aan hun verwachtingen te voldoen. Waar een filmbeoordeling misschien had getoond dat de vrouw meeknikte, handelt de echte vrouw anders: zij stuurt hen weg en verzoekt hen elders hun saté te halen. Het incident toont volgens Sleutel hoe mensen zich eigenaar kunnen voelen van andermans cultuur en bepalen wat “echt Chinees” zou zijn — een dagelijkse manifestatie van datzelfde superioriteitsgevoel dat ook in filmrepresentatie schuilt.
Sleutel pleit voor rijkere, minder stereotiepe Aziatische karakters op beeld; personages die niet slechts functioneel zijn voor de ontwikkeling van witte protagonisten. Ze sluit af met een kleine persoonlijke noot: ondanks het onbehagen smaakte de authentieke Szechuan-auberginestoof uitstekend — een reminder dat culturele complexiteit en kwaliteit buiten eenvoudige clichés vallen.